مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) روان‌شناسی و دین 2008-1782 1 2 2008 08 15 نقش رفتارهای دینی در بهداشت روانی(2) 35 72 25 FA سیدمهدی موسوی اصل دانشیار - پژوهشگاه حوزه و دانشگاه Journal Article 2026 07 05 In the first part of this article, we divided religious behaviors into ritual and moral types, and pointed out that the principal criterion for this division is that the religious behaviors are either in relationship to God or to people. We called the behaviors of the former type ritual and of the latter type moral. In the previous issue, we explored the role of the ritual behaviors in mental heath. In this issue, we study the moral behaviors and their importance in mental health. The moral issues are seeking to improve the human's relationship with the universe and its Creator, with others and with himself. Besides, there are at least some moral behaviors and attributes which should be regarded as psychological disorders. The moral virtues are in fact the middle point between two extremes, and are consistent with the particular nature of human which contribute to his psychological consistency and health. Besides, morality can lead to human's everlasting enjoyment. And finally, good moralities make a man favored among people and cause him to have better relations with others and enjoy mental health. In this paper, we have divided moral issues into social and individual, re-exploring each of them separately. In the section on social ethics, pointing to the importance of interaction with others in fulfilling men's needs and consequently their mental health, we have enumerated consequences of some social and moral behaviors and attributes such as good disposition, humility, and benevolence. In the section on individual ethics, we have studied the role of some moral behaviors and attributes such as asceticism, patience, and trust in God. در بخش نخست اين مقاله، رفتارهاى دينى را به عبادى و اخلاقى تقسيم كرديم و يادآور شديم كه ملاك غالبى اين تقسيم‏بندى، آن است كه رفتارهاى دينى يا در رابطه با خداست و يا در رابطه با خلق خدا. رفتارهاى نوع اول را عبادى و رفتارهايى از سنخ دوم را رفتارهاى اخلاقى نام نهاديم. در شماره پيشين نقش رفتارهاى عبادى را در بهداشت روانى كاويديم و در اين شماره، رفتارهاى اخلاقى و اهميت آن‏ها را در بهداشت روانى انسان بررسى مى‏كنيم. مسائل اخلاقى در پى بهبود بخشيدن به روابط انسان با هستى و خالق آن، رابطه با ديگران و ارتباط با خود هستند. افزون بر اين، دست‏كم برخى صفات و رفتارهاى اخلاقى وجود دارد كه بايد آنها را جزو بيمارى‏هاى روانى به شمار آورد. همچنين اخلاق خوب در حقيقت، نقطه تعادل ميان افراط و تفريط و سازگار با آفرينش خاص انسان هستند كه مى‏توانند به سازگارى و سلامت روانى او كمك كنند. وانگهى، اخلاق مى‏تواند به برخوردارى انسان از لذت در درازمدت بينجامد. سرانجام داشتن اخلاق حسنه، فرد را محبوب مردم مى‏كند و سبب مى‏شود فرد ارتباط مناسب‏ترى با ديگران داشته باشد و از بهداشت روانى برخوردار گردد. در اين نوشتار، با تقسيم مسائل اخلاقى به اجتماعى و فردى، هر كدام را جداگانه بازكاوى كرده‏ايم. در قسمت اخلاق اجتماعى، با اشاره به اهميت تعامل با ديگران در تأمين نيازها و در نتيجه، بهداشت روانى انسان، پى‏آمدهاى برخى صفات و رفتارهاى اخلاقى و اجتماعى همچون حسن خلق، فروتنى و خيرخواهى را برشمرده‏ايم. در بخش اخلاق فردى نيز، نقش برخى صفات و رفتارهاى اخلاقى، مانند زهد، صبر و توكل را در بهداشت روانى بررسى كرده‏ايم.