مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) روان‌شناسی و دین 2008-1782 1 2 2008 08 15 چالش قهر و مهر در قرآن و روان شناسی 73 104 26 FA محمد کاویانی دانشیار - پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 0000-0001-7643-0910 سیده زهره موسوی Journal Article 2026 07 05 In this study, two concepts of Social-psychology, i.e. helping behavior and aggression have been briefly introduced and evaluated from Quranic viewpoint. The findings are as follows: 1. the primary principle is the helping behavior, and the aggression and harshness is only used in times of necessity; 2. the helping behavior action is in three forms of financial, emotional, and behavioral; 3. the helping behavior is only forbidden in two cases: a) when it enforces the enemies and their hostility towards Islam, and b) when it enforces the negative attributes such as idleness and feeling inferiority; 4. aggression can be neither absolutely contradicted nor absolutely defended; 5. aggression has always existed in human life; 6. the purpose of aggression should be sensible; 7. the type of aggression should be consistent with the intended purpose; 8. Quran has dealt with various methods of aggression (scientific and theological); در این پژوهش، دو مفهوم از روان‏شناسى اجتماعى، یعنى رفتار حمایتى و پرخاشگرى را به اختصار معرفى کرده و سپس به ارزش‏یابى آنها از دیدگاه قرآن پرداخته‏ایم. نتایج این پژوهشِ موضوع محور عبارت است از: الف) اصل اولیه بر رفتار حمایتى است و پرخاشگرى به هنگام ضرورت، انجام مى‏شود؛ ب) رفتار حمایتى به سه شکل مالى، عاطفى و رفتارى صورت مى‏گیرد؛ ج) تنها هنگامى از رفتار حمایتى نهى مى‏شود که اولاً، سبب تقویت دشمنان و دشمنى آنها با اسلام بشود؛ ثانیا، به تقویت صفات منفى مانند تنبلى و احساس ذلت بینجامد؛ د) پرخاشگرى، نه قابل نفى مطلق و نه قابل دفاع مطلق است؛ ه) همواره در طول زندگى بشر، پرخاشگرى وجود داشته است؛ و) هدف از پرخاشگرى، باید معقول و در جهت اصلاح فرد و جامعه باشد؛ ز) نوع پرخاشگرى باید با هدف مورد نظر سازگار باشد؛ ح) قرآن، به شیوه‏هاى گوناگون پرخاشگرى (عملى و کلامى) پرداخته است.