مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) روان‌شناسی و دین 2008-1782 19 3 2026 10 24 بازشناسی و طبقه‌بندی فضایل اخلاقی بر اساس دیدگاه علامه مصباح یزدی؟رح؟: تحلیل محتوای کیفی 79 108 5001594 10.22034/ravanshenasi.2026.5001594 FA محمدجواد حمزه پور دانشجوی دکتری - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی 0009-0001-3827-3288 رحیم میردریکوندی دانشیار - گروه روان شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0006-9938-0390 محمدرضا بنیانی استادیار - گروه مشاوره اسلامی دانشگاه معارف اسلامی 0009-0002-7748-2098 سعید هدایت شده Journal Article 2025 12 24 This study was conducted to identify and classify moral virtues based on the view of Allameh Mesbah Yazdi. Data were collected and analyzed using a mixed method (qualitative-quantitative). In the qualitative section, after obtaining the criterion of moral virtue from the perspective of Allameh Mesbah Yazdi, his writings were examined line by line using the qualitative content analysis method, and 43 moral attributes were extracted. In the quantitative section, to assess content validity, the Content Validity Ratio (CVR) index based on Lawshe's method was used. At this stage, nine experts in Islamic sciences and psychology evaluated the necessity of each attribute, and based on the results, 41 attributes were confirmed and classified into three axes: "divine ethics," "individual ethics," and "social ethics." The findings showed that, from the perspective of Allameh Mesbah Yazdi, moral virtues play a fundamental role in human transcendence and the mental health of the individual and society, and the main criterion of virtue is servitude ('ubudiyyah) and its relationship to divine perfection. This study emphasizes the necessity of revising moral education based on the epistemological and cultural foundations of Islam in order to provide the ground for the effective cultivation of moral virtues in society. چکیده این پژوهش با هدف شناسایی و طبقه‌بندی فضایل اخلاقی بر اساس دیدگاه علامه مصباح یزدی(ره) انجام شد. داده‌ها با روش آمیخته (کیفی ـ کمی) گردآوری و تحلیل شدند. در ‌بخش کیفی، پس از به‌دست آوردن ملاک فضیلت اخلاقی از دیدگاه علامه مصباح یزدی(ره)، تألیفات ایشان با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، به‌صورت خط به خط بررسی گردید و 43 صفت اخلاقی استخراج شد. در بخش کمی، برای سنجش روایی محتوایی، از شاخص نسبت روایی محتوا (CVR) بر اساس دیدگاه لاوشه استفاده شد. در این مرحله نُه متخصص علوم اسلامی و روان‌شناسی میزان ضروری بودن هر صفت را ارزیابی کردند که بر اساس نتایج، 41 صفت تأیید و در سه محور «اخلاق الهی»، «اخلاق فردی» و «اخلاق اجتماعی» طبقه‌بندی گردید. یافته‌‌ها نشان داد که از نظر علامه مصباح یزدی(ره) فضایل اخلاقی نقش بنیادی در تعالی انسان و سلامت روانی فرد و جامعه دارند و معیار اصلی فضیلت، عبودیت و ارتباط آن با کمال الهی است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در آموزش‌وپرورش اخلاقی بر پایة مبانی معرفتی و فرهنگی اسلام تأکید دارد تا زمینة پرورش مؤثر فضایل اخلاقی در جامعه فراهم شود. https://ravanshenasi.nashriyat.ir/sites/ravanshenasi.nashriyat.ir/files/article-files/5001594-1792840069.pdf