TY - JOUR ID - 5002531 TI - بررسی تطبیقی انسان کامل در اندیشة عرفانی مولانا و روان‌شناسی انسان‌گرای فرانکل JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 3 LA - fa SN - 2008-1782 AU - Ranjbar, Ali hosein AD - دانشجوی دکتری AU - Kakaie, Ghasem AD - استاد - گروه فلسفه دانشگاه شیراز AU - Goodarzi, Mohammad Ali AD - استاد - روان شناسی دانشگاه شیراز AU - Elahimanesh, Reza AD - عضو هیئت علمی - دانشگاه ادیان و مذاهب Y1 - 2026 PY - 2026 VL - 19 IS - 1 SP - 87 EP - 107 KW - انسان کامل KW - مولانا KW - فرانکل KW - معناجویی KW - روان‌شناسی انسان‌گرا KW - عرفان اسلامی DO - 10.22034/ravanshenasi.2025.5002531 AB - پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی مفهوم انسان کامل و مسیر دستیابی به آن در دو منظومة فکری عرفان اسلامی (با تأکید بر اندیشة مولانا) و روان‌شناسی انسان‌گرا (با تمرکز بر دیدگاه ویکتور فرانکل) انجام شده است. این دو رویکرد، با وجود تفاوت‌های بنیادین در مبانی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی، در ارائة تصویری تعالی‌محور از انسان، نقاط اشتراک قابل‌ توجهی دارند. این مطالعه با روش توصیفی ـ تحلیلی، تحلیل موضوعی و رویکرد فلسفی ـ مفهومی، به مقایسة دیدگاه‌ها در سه محور مفهوم انسان کامل، ویژگی‌ها و سیر تحقق انسان کامل می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مولانا انسان کامل را مظهری از اسمای الهی می‌داند که در پرتو عشق، ریاضت و فنای فی ‌الله به مقام بقای بالله و خلافت می‌رسد. در مقابل، فرانکل انسان کامل را فردی معناجو، مسئول و آزاد معرفی می‌کند که در دل رنج و بحران، با انتخاب آگاهانه به خودفراروی و رشد وجودی می‌رسد. در هر دو دیدگاه، مفاهیمی چون عشق، معنا، مسئولیت‌پذیری، و گذر از خود، از ارکان اصلی رشد و کمال تلقی می‌شوند. تفاوت اصلی در خاستگاه معناست؛ معنا در عرفان مولوی، ریشه‌ای الهی و شهودی دارد؛ درحالی‌که در روان‌شناسی فرانکل، تجربه‌محور و اگزیستانسیال است. این تطبیق نشان می‌دهد که امکان گفت‌وگویی میان‌رشته‌ای میان عرفان اسلامی و روان‌شناسی معناگرا برای فهم ژرف‌تر انسان، معنا و تعالی در جهان معاصر وجود دارد. UR - https://ravanshenasi.nashriyat.ir/node/5002531 L1 - https://ravanshenasi.nashriyat.ir/sites/ravanshenasi.nashriyat.ir/files/article-files/5002531-1787632318.pdf ER -