مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 11 10 عوامل زمینه‌ساز طلاق عاطفی با تأکید بر نقش تعدیل‌گر عناصر معنوی: یک مطالعه پدیدارشناسی 5002685 10.22034/ravanshenasi.2026.5002685 FA مهدی دافعیان 0009-0009-0688-519x محمدرضا احمدی محمدآبادی دانشیار - گروه روان شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0007-2410-2799 محمدرضا نجفی 0009-0004-4820 محمد دهقانی شورکی دانشجوی کارشناسی ارشد - موسسه آموزش عالی اخلاق و تربیت 0000-0002-6181-7781 Journal Article 2026 06 17 This study was conducted to explain the underlying factors of emotional divorce, emphasizing the moderating role of spiritual elements. The present research employed a qualitative approach, utilizing descriptive phenomenology. Participants included 20 individuals (12 men and 8 women) selected through purposive sampling with maximum variation, all of whom had lived experience of emotional divorce. Data were gathered via in-depth semi-structured interviews and analyzed using Colaizzi's seven-step thematic analysis method. Data analysis led to the identification of seven core themes as primary underlying factors of emotional divorce: lack of premarital understanding, fundamental incompatibility of values and goals, economic pressures and associated stress, inappropriate interference by others, lack of communication and conflict-resolution skills, neglect of emotional and psychological needs, and ethical-behavioral issues. Furthermore, the role of spiritual elements was identified as a dual-faceted variable—acting both as a preventive factor and, under specific conditions, a facilitating factor—primarily serving a moderating function. The findings emphasize the importance of a comprehensive perspective and attention to authentic spiritual foundations in designing preventive interventions, couples counseling programs, and premarital education. این مطالعه با هدف تبیین عوامل زمینه‌ساز طلاق عاطفی با تأکید بر نقش تعدیل‌گر عناصر معنوی انجام شد. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی اجرا گردید. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۰ نفر (۱۲ مرد و ۸ زن) بودند که به‌صورت هدفمند و با حداکثر تنوع انتخاب شدند و همگی تجربه زیسته طلاق عاطفی را داشتند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون هفت‌مرحله‌ای کُلایزی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی هفت مضمون محوری به‌عنوان عوامل اصلی زمینه‌ساز طلاق عاطفی شد که عبارتنداز: فقدان شناخت پیش از ازدواج، ناسازگاری بنیادین ارزش‌ها و اهداف، فشارهای اقتصادی و استرس‌های ناشی از آن، دخالت‌های نامناسب اطرافیان، فقدان مهارت‌های ارتباطی وحل تعارض، غفلت از نیازهای عاطفی وروانی، و مسائل اخلاقی-رفتاری. همچنین، نقش عناصر معنوی به‌صورت یک متغیر دووجهی (هم به‌عنوان عامل بازدارنده و هم به‌عنوان عامل تسهیل‌کننده در شرایط خاص) وعمدتاً در قالب نقش تعدیل‌گر شناسایی شد.یافته‌ها بر اهمیت نگاه همه‌جانبه و توجه به بنیان‌های معنوی اصیل در طراحی مداخلات پیشگیرانه، برنامه‌های مشاوره زوجین وهمچنین آموزش‌های پیش از ازدواج تأکید می‌کند.