مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) روان‌شناسی و دین 2008-1782 19 3 2026 10 24 نقش روزه‌داری در تغییرات خودبازداری و امیدواری نوجوانان پسر 15ـ18 ساله 175 193 5002686 10.22034/ravanshenasi.2026.5002686 FA محمد درزی 0009-0003-7730-5531 Journal Article 2026 01 17 The present study was conducted to investigate the role of fasting in changes in self-restraint and hopefulness among male adolescents aged 15–18. This study was a quasi-experimental design with a pretest-posttest and non-equivalent control group. The statistical population of the study included all male students enrolled in the second cycle of secondary education in the city of Buin Zahra during the academic year 2024–2025. Using a multistage cluster random sampling method, 30 participants were selected and divided based on their practice of fasting into two groups: fasting (15 participants) and non-fasting (15 participants). The instruments used in this study were the Weinberger and Schwartz (1990) Self-Restraint Questionnaire and the Snyder et al. (1991) Hopefulness Questionnaire. For data analysis, mixed multivariate analysis of variance (MANOVA) and mixed univariate analysis of variance (ANOVA) were used. The findings showed that the pattern of changes over time differed significantly between the two groups. In other words, the fasting group showed a significant increase in self-restraint and hopefulness from the pretest stage to the posttest stage, whereas the non-fasting group showed no significant change. Given the research findings indicating that fasting is associated with higher levels of self-restraint and hopefulness, it appears that fasting can be considered an effective spiritual-behavioral exercise. Therefore, further research with stronger designs is recommended for a more precise examination of these changes. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش روزه‌‌داری در تغییرات خودبازداری و امیدواری نوجوانان پسر 15ـ18 ساله انجام شد. این پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و گروه گواه نابرابر بود. جامعۀ آماری پژوهش، شامل تمامی دانش‌‌آموزان پسر مشغول به تحصیل، در مقطع متوسطۀ دوم شهرستان بوئین‌‌‌زهرا در سال تحصیلی 1403ـ1404 بود. با استفاده از روش تصادفی نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 30 نفر انتخاب، و بر اساس عمل به روزه‌داری در دو گروه روزه‌دار (15 نفر) و غیرروزه‌دار (15 نفر) قرار گرفتند. ابزار استفادشده در این پژوهش، پرسش‌نامۀ خودبازداری وینبرگر و شوارتز (1990) و پرسش‌نامۀ امیدواری اشنایدر و همکاران (1991) بود. جهت تجزیه‌‌و‌‌تحلیل داده‌‌ها، از تحلیل واریانس چندمتغیرۀ آمیخته و تحلیل واریانس تک‌‌متغیرۀ آمیخته استفاده شد. یافته‌‌ها نشان داد که الگوی تغییرات در طول زمان، بین دو گروه تفاوت معناداری دارد. به‌عبارت‌دیگر، گروه روزه‌‌دار افزایش معناداری در خودبازداری و امیدواری، از مرحله پیش‌‌آزمون به پس‌‌آزمون نشان داد؛ درحالی‌‌که گروه غیر‌‌روزه‌‌دار، تغییر چشمگیری نداشت. با توجه به یافته‌های پژوهش که حاکی از همراهی روزه‌‌داری با سطوح بالاتر خودبازداری و امیدواری است، به نظر می‌رسد می‌توان روزه‌داری را به‌عنوان یک تمرین معنوی ـ رفتاری مؤثر در نظر گرفت. ازاین‌‌رو انجام پژوهش‌های بیشتر با طراحی‌های قوی‌تر، جهت بررسی دقیق‌تر تغییرات پیشنهاد می‌شود. https://ravanshenasi.nashriyat.ir/sites/ravanshenasi.nashriyat.ir/files/article-files/5002686-1792840181.pdf