مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) روان‌شناسی و دین 2008-1782 19 3 2026 12 06 شکل‌گیری سازمان‌یافتگی‌های روانی سلامت‌محور و بیماری‌زا بر اساس نظریه خودیابی اسلامی و فرایند تغییر آنها (درمان) 5003055 10.22034/ravanshenasi.2026.5003055 FA رحیم ناروئی نصرتی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0008-9641-0990 Journal Article 2026 03 03 هدف پژوهش بررسی چگونگی شکل¬گیری سازمان¬یافتگی¬های روانی سلامت¬محور و بیماری-زا بر اساس نظریۀ خودیابی اسلامی و فرایند تغییر آن¬ها (درمان) است. برای بررسی این مسأله پژوهشگر با طرح این سؤال که «سازمان¬یافتگی¬های سلامت¬محور و بیماری¬زا بر اساس منابع اسلامی به ویژه قرآن چگونه در درون انسان پدید می¬آیند و چگونه از بین می¬روند؟»، سراغ قرآن رفت. با دقت در آیات قرآن به شیوه توصیفی – تحلیلی، همچنین مراجعه به تفاسیر معتبر به روش تفسیری اجتهادی بدست آمد که هر فرد بر اثر اذعان¬ها(ایمان¬آوری)، ذکر(مرور و فعال¬سازی ذهنی)، عمل، کفرورزی (انکار) و اجتناب، و در عمل طی فرایند، اذعان- فعال¬سازی- عمل- انکار(کفرورزی) و اجتناب، سازمان¬یافتگی¬های درون¬روانی خود را از بدو تولد تا هنگام مرگ بی¬وقفه تغییر می¬دهد. تغییر ایجاد شده در صورتی که برپایۀ مؤلفه¬های سلامت¬آور شکل بگیرد سازمان¬یافتگی¬های سلامت¬¬آور روی نفس پدید می¬آیند و حالت و احساسی را به وجود می¬آورند که از آن به سلامت تعبیر می¬شود. این تغییر می¬تواند بر پایه مؤلفه¬های بیماری¬آور شکل بگیرد که سازمان-یافتگی بیمارگون را به دنبال دارد و اگر بعد از بیماری مؤلفه¬های سلامت¬آور را اتخاذ و از مؤلفه¬های بیماری آور اجتناب کند، در مسیر درمان و حذف سازمان¬یافتگی بیمارگون و نصب سازمان¬یافتگی سلامت¬محور حرکت می¬کند و درمان اینگونه تحقق می¬یابد