TY  - JOUR
ID  - 5003296
TI  - نقش عوامل درونی و بیرونی در اختلالات روانی از دیدگاه ابو زید بلخی: بازخوانی تحلیلی در چارچوب طبّ‌النفس اسلامی
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 3
LA  - fa
SN  - 2008-1782
AU  - Hamzepoor, Mohammad javad
AD  - دانشجوی دکتری - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی
AU  - , Mohammad Taghi
AD  - کارشناس ارشد
AU  - , Ali
AD  - کارشناس ارشد
AU  - Fallah, Hadi
AD  - 
Y1  - 2027
PY  - 2027
VL  - 19
IS  - 4
SP  - 
EP  - 
KW  - ابوزید بلخی
KW  - طبّ النفس
KW  - اختلالات روانی
KW  - عوامل درونی
KW  - عوامل بیرونی
KW  - روانشناسی اسلامی
DO  - 10.22034/ravanshenasi.2026.5003296
AB  - با وجود گسترش مدل‌های چندبعدی در فهم اختلالات روانی، پژوهش‌های معاصر همچنان از فقدان چارچوب‌های نظری منسجم برای توضیح تعامل عوامل زیستی، روانی و محیطی رنج می‌برند. در این میان، متون کلاسیک طب‌النفس اسلامی—به‌ویژه مصالح الأبدان و الأنفس ابوزید بلخی—حاوی الگوهای نظری مهمی هستند که هنوز به‌صورت نظام‌مند بررسی نشده‌اند. مسئلهٔ اصلی پژوهش حاضر آن است که ساختار اندیشهٔ بلخی دربارهٔ نقش عوامل درونی و بیرونی در اختلالات روانی چیست و این ساختار چگونه می‌تواند درک ما را از مدل‌های چندعاملی غنی‌تر سازد. هدف مطالعه، بازسازی دقیق و مستند الگوی بلخی در تبیین اختلالات روانی است. پژوهش با روش کیفی و رویکرد تحلیل مضمون انجام شد و مصالح الأبدان و الأنفس به‌صورت صفحه‌به‌صفحه کدگذاری گردید. حاصل این فرایند استخراج ۲۷۴ واحد معنایی، ۱۳۲ کد باز، ۱۶ مضمون فرعی و سه مضمون اصلی بود. یافته‌ها نشان داد که بلخی اختلالات روانی را حاصل تعامل پویا میان سه سطح عوامل می‌داند: عوامل درونی (افکار، مزاج و قوای نفس)، عوامل بیرونی (محرک‌های حسی، محیط، آب‌وهوا و روابط اجتماعی) و سازوکارهای تعاملی میان این دو. این نظام مفهومی، الگویی شبکه‌ای و چندعاملی ارائه می‌کند که با رویکردهای زیستی‌ـ‌روانی‌ـ‌اجتماعی معاصر هم‌خوانی قابل توجهی دارد.
UR  - https://ravanshenasi.nashriyat.ir/node/5003296
L1  - ER  -