@article {
author = {Ahmadi Mohammad Abadi, Mohammad Reza},
title = { نقش فطرت در تحول روان‌شناختی انسان از منظر منابع اسلامی},
journal = {روان‌شناسی و دین 74 ، تابستان 1405},
volume = {19},
number = {2},
pages = {7-22},
year  = {2026},
publisher = {Imam Khomeini Educational and Research Institute},
issn = {2008-1782},
eissn = {2980-8472},
doi = {10.22034/ravanshenasi.2026.5003314},
abstract = {Contemporary psychology identifies heredity, environment, the interaction between heredity and environment, as well as free will, as factors influencing human development. On the other hand, Islamic teachings consider humans to have a unique and special creation and introduce changes in them, alongside the aforementioned factors, as arising from the nature of their creation, or what is termed fitrah (innate disposition). The aim of the present study, while acknowledging the role of metaphysical factors such as God, angels, and Satan, is solely to explain the role of fitrah in human psychological development and transformations within the framework of Islamic sources. This research, conducted using a descriptive-analytical method, studied and analyzed the factors influencing human development by relying on psychological sources and Islamic sources (including verses and narrations). To this end, first, psychological perspectives on the factors of human psychological transformations were collected and categorized; then, Quranic verses, credible commentaries, and Islamic narrations were consulted; subsequently, the factors influencing human development from the perspective of Islamic sources were subjected to content analysis and summarized. The findings of the research showed: first, that psychologists limit the factors influencing human psychological development to four factors: heredity, environment, the interaction between heredity and environment, and will; second, from the perspective of Islamic sources, in addition to these four factors, the factor of fitrah also influences human psychological development and transformations, a factor that has not been addressed in contemporary psychology.},
keywords = {development, Fitrah (Innate Nature), Heredity, free will, human free will, Factors Influencing Development, },
title_fa = { نقش فطرت در تحول روان‌شناختی انسان از منظر منابع اسلامی},
abstract_fa ={دانش روان‌شناسی معاصر، وراثت، محیط، تعامل وراثت و محیط و همچنین اختیار را عوامل مؤثر بر تحول انسان می‌داند. از طرف دیگر، آموزه‌های اسلام انسان را دارای خلقتی ویژه و منحصربه‌فرد دانسته و تغییرات در وی را در کنار عوامل پیش‌‌گفته برخاسته از نوع خلقتش و به‌اصطلاح فطرت معرفی می‌کند. هدف پژوهش حاضر ضمن اذعان به نقش عوامل فرامادی مانند خدا، ملائکه و شیطان، صرفاً تبیین نقش فطرت بر تحول و دگرگونی‌های روان‌شناختی انسان در چهارچوب منابع اسلامی است. این پژوهش که با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شد، با تکیه بر منابع روان‌شناسی و منابع اسلامی (اعم از آیات و روایات) عوامل مؤثر بر رشد مورد مطالعه و تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. بدین منظور ابتدا دیدگاه‌های روان‌شناختی دربارة عوامل دگرگونی‌های روان‌شناختی انسان جمع‌آوری و دسته‌بندی شد؛ سپس به آیات قرآن، تفاسیر معتبر و روایات اسلامی مراجعه شد و در ادامه عوامل مؤثر بر رشد انسان از دیدگاه منابع اسلامی مورد تحلیل محتوایی و جمع‌بندی قرار گرفت. یافته‌های تحقیق نشان داد: اولاً روان‌شناسان عوامل مؤثر بر تحول روان‌شناختی انسان را در چهار عامل وراثت، محیط، تعامل وراثت و محیط، و اراده منحصر می‌دانند؛ ثانیاً از منظر منابع اسلامی علاوه بر این عوامل چهارگانه، عامل فطرت نیز بر تحول و دگرگونی‌های روان‌شناختی انسان تأثیرگذار هستند که در روان‌شناسی معاصر از آن سخنی به میان نیامده است.},
keywords_fa = {تحول ,فطرت ,وراثت ,اختيار ,ارادة آزاد انسان ,عوامل مؤثر بر تحول ,},
url = {https://ravanshenasi.nashriyat.ir/node/5003314},
eprint = {https://ravanshenasi.nashriyat.ir/sites/ravanshenasi.nashriyat.ir/files/article-files/5003314-1788679147.pdf}
}