تبيين سازه خودمهارگري بر‌اساس انديشه اسلامي

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 936.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 862.

سال هفتم، شماره اول، پياپي 25، بهار 1393

? حميد رفيعي‌هنر / دانشجوي دکتري روان‌شناسي عمومي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني  hamidrafii2@gmail.com

مسعود جان‌بزرگي / دانشيار گروه روان‌شناسي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه                         anbo@rihu.ac.ir

عباس پسنديده / استاديار پژوهشکده اخلاق و روان‌شناسي پژوهشگاه علوم حديث             pasandide@hadith.net

سيدکاظم رسول‌زاده طباطبايي / دانشيار گروه روان‌شناسي دانشگاه تربيت مدرس      rasool134@yahoo.com

دريافت: 27/8/1392 ـ پذيرش: 2/2/1393

چکيده

اين پژوهش با هدف توصيف و تحليل خودمهارگري با دو رويکرد روان‌شناسي و اسلامي و طراحي سازه خودمهارگري بر‌ اساس انديشه اسلامي انجام شده است. روش پژوهش از نوع توصيفي-تحليلي و همبستگي مي‌باشد. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه خودمهارگري در ادبيات روان‌شناسي با چندين اصطلاح ديگر ارتباط دارد: خودمهارگري زيرمجموعه دو مفهوم «خودنظم‌بخشي» و «کنش اجرايي خود» بوده، و با مفاهيم قدرت اراده، خودانضباط‌دهي، خودداري، و مديريت خود، مترادف بوده و مفاهيم تأخيرارضاء، تعالي، و بازداري پاسخ از نشانه‌ها و لوازم آن به‌شمار مي‌آيند. سازه خودمهارگري اسلامي، داراي دو سطح است: سطح اول، شامل دو مؤلفه «شناخت» و «بازدارندگي» است که از دو مفهوم عقل و تقوا استنباط شده است. سطح دوم، داراي هفت مؤلفه خودنظارتگري، هدف‌شناسي، مؤلفه انگيزشي، مهار رفتاري، مهارشناختي، مهار ‌هيجاني، و مهار ‌تداوم‌بخش مي‌باشد. روايي محتواي سازه مذکور توسط كارشناسان ديني تأييد شده است و ضريب همبستگي نظرات آنان در سطح آلفاي 001/0 معنادار است.

کليد‌واژه‌ها: خودمهارگري، خودنظم‌بخشي، ساختار اسلامي، مهار خويشتن، اراده، مديريت خود.