بررسي تطبيقي ساختار وجودي انسان در حكمت صدرايي و «معنادرماني» فرانكل

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 962.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 869.

سال پانزدهم، شماره دوم، پياپي 58، تابستان 1401، ص 45-68

عبدالرسول عبوديت/ استاد گروه فلسفه مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره)
مسعود آذربايجاني/ استاد گروه روان‌شناسي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه     mazarbayejani110@yahoo.com
* محمدمهدي عباسي آغوي/ دكتري فلسفه تطبيقي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)     mahdi.abbasi202@gmail.com
دريافت: 04/09/1399 ـ پذيرش: 01/11/1399

چکيده
انديشمندان علم روان‌شناسي و فلسفه در اينکه انسان داراي يک بُعد است و تنها بدن يا روح دارد يا دوبعدي و يا سه‌بعدي است، اختلاف‌نظر دارند. در اين ميان صدرالمتألهين و ويکتور فرانکل (پيشرو مکتب معنادرماني) انسان را داراي ابعادي سه‌گانه مي‌دانند. صدرالمتألهين به سه بُعد بدن، نفس و عقل، و فرانکل به سه بُعد بدن، روان و روح قائل است. هدف از اين تحقيق توصيف دقيق‌تر ساختار وجودي انسان به منظور تبيين بهتر پديده‌هاي انساني است تا گامي در جهت تحقق روان‌شناسي اسلامي باشد. اين پژوهش با روش «توصيفي ـ تحليلي» به مقايسه اين دو ديدگاه پرداخته و کوشيده است از روش «تطبيقي فراتاريخي» بهره ببرد. از يافته‌هاي اين پژوهش آن است که ديدگاه صدرالمتألهين و ويکتور فرانکل در مباني هستي‌شناختي و معرفت‌شناختي تفاوت‌هاي زيادي دارند. اين دو ديدگاه در اصول شباهت‌هايي دارند؛ مانند اصل «هدفمندي انسان». از سوي ديگر تفاوت‌هايي نيز دارند؛ ازجمله اعتقاد به هدفمندي خدا و جهان از نظر صدرالمتألهين و انکار آن از سوي فرانکل. در ساختار وجودي انسان بيشترين شباهت در بُعد بدن و بيشترين تفاوت در بُعد روان و نفس بين اين دو ديدگاه وجود دارد. صدرا نفس را جوهر و فرانکل عرض مي‌داند. در بُعد سوم، يعني روح يا عقل پنج وجه شباهت و پنج وجه تفاوت بين اين دو نظريه وجود دارد. ديدگاه صدرا در تبيين ساختار وجودي انسان موفق‌تر است و به عقل و نقل نزديک‌تر. اعتقاد به ابعاد سه‌گانه انساني تأثيري مستقيم در مشاوره و درمان دارد.

کليدواژه‌ها: ابعاد وجود انسان، صدرالمتألهين، فرانکل، نفس و بدن، معنادرماني، مراتب نفس.
 

سال انتشار: 
1401
شماره مجله: 
58
شماره صفحه: 
45