رابطه ميزان انس با قرآن و الگوی مصرف در ميان كاركنان سازمان‌هاي دولتی شهرستان اروميه

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 936.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 862.

 سال سوم، شماره دوم، تابستان 1389، ص 103 ـ 118

رابطه ميزان انس با قرآن و الگوي مصرف
در ميان كاركنان سازمان‌هاي دولتي شهرستان اروميه

علي خادمي*

چكيده

هدف اين پژوهش، بررسي رابطه ميزان انس با قرآن و الگوي مصرف در ميان كاركنان سازمان‌هاي دولتي شهرستان اروميه است. به همين منظور، از جامع آماري 200 نفر به عنوانه نمونه‌، انتخاب گرديد و با استفاده از پرسش‌نامه محقق ساخته، ميزان انس با قرآن و الگوي مصرف، سنجيده شد و داده‌هاي لازم گردآوري گرديد. نتايج تحليل آماري، با آزمون t نشان داد كه : 1. بين ميزان انس با قرآن در سطح بالا، و الگوي صحيح مصرف در ابعاد مصارف فردي و دولتي، رابطه معناداري وجود دارد. 2. افراد داراي انس قرآني در سطح متوسط، به طور معناداري الگوي صحيح مصرف در ابعاد مصارف فردي دارند، ولي اين رابطه در مصارف دولتي ضعيف است. 3. افراد داراي انس قرآني در سطح پايين، به طور معناداري الگوي صحيح مصارف فردي و دولتي را رعايت نمي‌كنند. همچنين، بين كاركنان مرد و زن داراي انس قرآني بالا و متوسط، از لحاظ بالاترين و پايين ترين الگوي مصرف تفاوت ديده شد. نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهد كه، ترويج آموزه‌هاي قرآني در ميان آنان و برخورداري كاركنان از درجه بالاي انس با قرآن، در الگوي صحيح مصارف فردي و دولتي تأثير قابل توجهي خواهد داشت.

كليد واژه‌ها: انس با قرآن، الگوي مصرف، مصارف فردي، مصارف دولتي، كاركنان سازمان‌هاي دولتي، شهرستان اروميه.

مقدمه

با توجه به مرور ادبيات موجود دربارة انس با قرآن و الگوي مصرف، مي‌توان رابطة اين دو متغير را از دو بُعد آسيب شناختي و اصلاح الگوي مصرف مورد توجه قرار داد. الگوي صحيح مصرف از جمله مقولاتي است كه در فرهنگ اسلامي بسيار مورد تأكيد قرار گرفته و آيات قرآن كريم و كلمات ائمه اطهار‰ نيز بيانگر اهميت اين مسئله است. در مقابلِ الگوي صحيح مصرف، الگوي نادرست و يا «اسراف» مطرح است. «اسراف» عبارت است از: بيهوده خرج كردن مال، حيف وميل كردن مواد مورد نياز زندگي و زياده روي كردن در استفاده از بيت المال و همچنين به معناي بي توجهي به الگوي صحيح مصرف در امور مختلف زندگي است.286 محقق اردبيلي287 در ذيل آية «... و لا تسرفوا» مي‌نويسد: اسراف، با حرام نمودن حلال و حلال نمودن حرام و هر گونه تعدّي از حدود و احكام الهي تحقق مي‌يابد. شيخ طوسي در يكي از فروع مربوط به زكات مي‌نويسد: «هرگاه دهنة اسب انسان مزين به طلا يا نقره باشد، زكات آن لازم نيست و استفاده از آن حرام است؛ زيرا از مصاديق اسراف است».288 راغب اصفهاني289 تحقق اسراف را هم در اندازه مصرف مردم و هم در چگونگي آن دانسته و نقل مي‌كند: «آن‌چه در غير طاعت الهي خرج كني، اسراف است اگرچه اندك باشد». از آن جايي كه انسان موجودي تجاوزگر از حدود و تعدي كننده است، خداوند براي مديريت رفتاري وي، به ويژه در مورد تصرفات هستي و جهان، قوانين و سنت هايي را به دو شكل تكويني و تشريعي بيان كرده است. قوانين تكويني، كه از آن به قوانين طبيعي و جبري ياد مي‌شود، خود به اشكال مختلف، بازدارنده انسان از تصرفات نادرست و نابجا در ابعاد هستي مي‌باشد. با اين همه، از آن جايي كه هدف از آفرينش انسان به عنوان موجودي داراي اراده و اختيار و انتخاب، آن است كه آدمي بتواند با آزادي كامل هدف خويش را يافته و از همه ظرفيت‌ها و امكانات براي تعالي و تكامل خود و ساير موجودات هستي استفاده كند، به وي اين امكان داده شده تا بر خلاف ساير موجودات بتواند در همه چيز تصرف كند و آن را تغيير شكل و ماهيت داده، به كار گيرد. اين گونه است كه حيطه آزادي و تصرفات بشر فوق العاده بيش از ساير موجودات است. در اين راستا، هرگونه الگوي رفتاري مصرف نادرست يا اسراف مي‌تواند نه تنها سد راه تكامل و پيشرفت فردي شود، بلكه جامعه را با خطرات جدّي مواجه سازد.290 در مقابلِ اسراف، قناعت به عنوان يكي از ويژگي‌هاي افراد با ايمان و از امتيازات انسان‌هاي با فضيلت مطرح شده و يكي از مصاديق اخلاق عملي به حساب مي‌آيد. به گونه‌اي كه قناعت موجب مي‌شود رضايت خاطر و روحيه بالا نسبت به مقدرات عالم شكل بگيرد و فرد نسبت به موجود بودن به اندازه كفاف و حتي كمتر از آن راضي باشد. 291 درآيات قرآن كريم و كلمات ائمه اطهار‰ از اسراف به شدت نهى شده است؛ به گونه اي كه درقرآن كريم چندين بار واژة اسراف با الفاظ گوناگون به كار رفته است. در نكوهش اسراف، تبذير، ارزش و جايگاه ميانه روي و الگوي صحيح بهره‌گيري از نعمت‌هاي الهي و قناعت، در آيات قرآني و روايات اسلامي سخن فراوان به بيان آمده است: از جمله خداوند در قرآن مي‌فرمايد: «اسراف كاران از اصحاب آتش‌و همراهان آتش اند.»(غافر:43)؛ «و بدينسان گمراه كند خدا هر كه را كه فزوني خواه و شك آورنده است.»(غافر:34)؛ «اسراف نكنيد، چرا كه خداوند اسراف‌كنندگان را دوست نمي‌دارد.»(انعام:141)؛ «و اين چنين جزا مي‌دهيم به هر كس اسراف كند و به آيت‌هاي خداوند نگرود و براي او عذاب سخت و پاينده است.»(طه:127)؛ «خداوند مسرفان را دوست ندارد.»(اعراف: 31)؛ «از رفتار روساي مسرف ستمگر پيروي نكنيد.»(شعرا:151)

ائمه اطهار‰ نيز مردم را به پرهيز از اسراف و در پيش گرفتن راه صحيح بهره‌گيري ازموهبت‌هاي الهي، بسيار سفارش و توصيه كرده‌اند. حضرت علي† بخشش و ترحم اسراف كار را مذموم و نكوهش كرده، مي‌فرمايد: زياده روي و اسراف مكن؛ زيرا بخشش اسراف كار مورد ستايش نيست و تنگدستي او هم موردترحم واقع نمي‌شود» حضرت علي† همچنين مي‌فرمايند: «آگاه باشيد مال را در غير مورد استحقاق صرف كردن، تبذير و اسراف است. ممكن است اين عمل انسان را (به ظاهر) در دنيا بلند مرتبه كند، اما مسلماً در آخرت پست و حقير خواهد بود. در نظر توده مردم ممكن است سبب اكرام شود، اما در پيشگاه خداوند موجب سقوط مقام انسان مي‌شود.»292

از اشارات و روايات قرآن كريم و ائمه اطهار‰ چنين بر مي‌آيد كه «اسراف» و «تبذير» همواره مورد نكوهش بوده و در رديف يكي از ناپسنديده‌ترين كارها قرار دارد كه هيچگاه انسان را به سمت سعادتمندي سوق نخواهد داد و در آخرت نيز عذابي دردناك به همراه دارد. 293 در مقابل، رعايت الگوي مصرف و قناعت مورد تحسين بوده است. امام علي† از قناعت به حيات طيبه تعبير كرده‌اند294 و آن را پايدارترين عزت شمرده اند.295 به طور كلي، رعايت الگوي مصرف مي‌تواند موجب سرفرازي فرد شده، او را بي نياز و صاحب گنجي بي پايان نمايد. در مقابل، عدم رعايت الگوي مصرف و قانع نبودن، موجب ذلّت و خواري انسان شده و او را هميشه در نگراني قرار خواهد داد.296

عوامل مختلفي در الگوي صحيح مصرف دخالت دارند كه مي‌توان آنها را در سه دسته عوامل فردي، اجتماعي و خانوادگي بيان كرد. يكي از عوامل فردي، ويژگي‌هاي شخصيت است. شخصيت هر انسان‌، همان چيزي است كه رفتار او را شكل داده و جهت بخشيده، موجب پيش بيني رفتار فرد شده و تفاوت‌هاي فردي را به وجود مي‌آورد. شخصيت يك مولفه چند عاملي است. عوامل وراثتي، زيستي، شناختي، محيطي و اجتماعي آن را شكل مي‌دهند.297 مفاهيم و آموزه‌هاي قرآن در ابعاد گوناگون زندگي از جمله شكل‌گيري، رشد و تكامل شخصيت تأثيرگذار است. از همان دوران اوليه زندگي، انس با قرآن از طريق آموزش‌هاي رسمي و غيررسمي آغاز مي‌شود و بسته به ميزان انس با مفاهيم و معاني عميق قرآن و به كارگيري آنها در زندگي عملي، ميزاني از شخصيت ديني در فرد شكل مي‌گيرد. تأثيرات قرآن درشخصيت انسان چندگانه است. از جمله مي‌توان به موارد زير اشاره كرد: الف. درمان دردهاي دروني: «‌و از قرآن‌، آنچه شفا و رحمت است، بــراي مؤمنان نازل كرديم.»(اسراء:82)؛ ب. نتيجة شخصيت قرآني دانستن و فهميدن است: «آنان كه خدا را در حال ايستاده و نشسته و آن‌گاه كه بر پهلو خوابيده‌اند، ياد مي‌كنند و در اسرار آفرينش آسمان‌ها و زمين مي‌انديشند.»(آل‌عمران: 191)؛ ج. مسئوليت‌پذيري‌: «اي كساني كه ايمان آورده‌ايد، خودتان و كسان خود را از آتشي كه سوخت آن مردم و سنگ‌ها هستند حفظ كنيد.»(تحريم:6)؛ د. روحيه برابري و برادري‌: «همانا مؤمنان برادران يك ديگر مي‌باشند.»(نشر:9)؛ ه‍ . ايثار وفداكاري‌: «و آنها را بر خود مقدم مي‌دارند، هر چند خودشان بسيار نيازمندباشند.»(حجرات:10)؛ و. اعتدال و پرهيز از افراط و تفريط: «آنها كساني هستند كه هر گاه انفاق مي‌كنند نه اسراف مي‌كنند و نه سخت گيري، بلكه در ميان اين دو حد اعتدالي قرار دارند.»(فرقان: 67)؛ و ويژگي‌هاي مختلف ديگري چون پرهيز از تقليد كوركورانه و ترغيب به استقلال فكري، استواري و پايداري، ترغيب به بندگي خدا و رهايي از بندگي ديگران‌، اعتقاد به مبدأ و معاد، فروتني و تواضع، اعراض از لغو، پرداخت زكات، پاسداري از عفت، رعايت امانت مردم و امانت الهي، مراقبت بر نماز، خوف از مجازات الهي، عبادت شبانه، شرك ستيزي، توكل بر خدا و مبارزه با فساد به دنبال شخصيت قرآني در فرد شكل مي‌گيرد.298 قرآن سلامتي شخصيت انسان را مقدمة زندگي اخروي سعادتمندانه برشمرده است‌، به گونه‌اي كه مي‌فرمايد: «امّا كسي كه در اين جهان از ديدن چهرة حق‌نابينا بوده است‌، در آخرت نيز نابينا و گمراه‌تر است.»(اسراء:72) انس با قرآن در سطوح مختلف، ويژگي‌هاي خاص خود را دارد. مثلاً آيا شما هر روز قرآن مي‌خوانيد، يا هر چند روز يا هر چند هفته يا هر چند ماه؟ تا چه اندازه در زندگي عملي خود به معاني قرآن توجه مي‌كنيد و زندگي قرآن وار داريد؟ مسلماً درجة انس با قرآن در افراد جامعه متفاوت است، همين امر مي‌تواند به عنوان يك عامل فردي در مورد الگوي مصرف نقش ايفا نمايد.

پيشينة بحث

تحقيقات گوناگون، آثار قرآن را در ابعاد زندگي فردي و اجتماعي بررسي كرده اند. باقري (1385) در تحقيقي با عنوان «پيش فرض ها، عناصر و زير بناي روان شناسي و روان پزشكي مبتني بر قرآن» به اين نتيجه رسيده كه بيش از نيمي از كلمات قرآن، به مباحث روان‌شناختي مربوط هستند و در چهار حوزة روان‌شناسي عمومي، رشد، اجتماعي و شخصيت تقسيم بندي مي‌شوند. نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهد كه قرآن يكي از عوامل شكل گيري شخصيت انسان است.299

مهدوي راد و زرسازان (1385) در تحقيق خود با عنوان «روش تربيت انسان در سيرة انبيا از ديدگاه قرآن كريم»، به روش‌هاي الگوبرداري، موعظه، مهرورزي، محبت، عبرت آموزي، تشويق، تنبيه و مداومت در عمل در تربيت و شكل گيري شخصيت انسان از ديدگاه قرآن اشاره كرده‌اند.300 در يك بررسي با عنوان «بررسي رفتار مصرف كنندگان شهري ايران: با تاكيد بر الگوي مصرفي»، محققان ضمن بررسي رفتار مصرف كنندگان شهري طي دوره 79-1359، نقش عادات مصرفي را در شكل‌گيري الگوي مصرف بررسي كرده‌اند. در تحليل‌هاي پوياي اقتصاد خرد اعتقادبر اين است كه رفتار مصرف كنندگان علاوه بر دو اثر جانشيني و درآمدي حاصل از تغييرقيمت، كه در تحليل‌هاي ايستا مطرح مي‌شود، از عادات مصرفي (موسوم به اثر رفتاري)گذشته نيز متاثر مي‌شود. اقلام مورد مطالعه از گروه مواد خوراكي و دخاني شاملِ آرد، رشته و نان، انواع گوشت، لبنيات و تخم‌مرغ، روغن‌ها و چربي‌ها، ميوه وسبزي، خشكبار و حبوبات، قند و شكر و چاي، چاشني‌ها و نوشابه و دخانيات مي‌باشد. نتايج حاصل از تفكيك اثر كل تغيير قيمت، حاكي از اهميت بالا و تعيين‌كننده نقش اثر رفتاري در تغييرات مصرف كالاهاي مورد مطالعه مي‌باشد. بدين معني كه، علي‌رغم افزايش قيمت دراغلب گروه‌ها، مصرف كنندگان تمايل به حفظ عادات مصرفي گذشته دارند. پس از اثر رفتاري نيز به اهميت دو اثر درآمدي و جانشيني قرار دارند.301

در تحقيقي با عنوان «بررسي تعرفه‌هاي آب شرب شهري و تأثير آن بر الگوي مصرف آب مشتركان، مطالعه موردي: شهر نيشابور» تعرفه‌هاي موجود در بخش آب شرب و الگوي مصرف مربوط به جامعه آماري مشتركان در شهر نيشابور، طي سال‌هاي 1380 تا 1383 و براي شش دوره دو ماهه در هر سال بررسي شد. نتايج نشان مي‌دهد كه، متوسط سرانة مصرف 135 ليتر در شبانه روز بوده و اين سرانه از دورة اول تا دوره سوم سير صعودي، و از دوره چهارم تا دوره ششم سير نزولي داشته است. همچنين بيشترين درصد مشتركان (35/70 درصد با 50 درصد كل مصرف)، مصرفي بين 5 تا 5/22 مترمكعب در ماه و كمترين درصد مشتركان (51/0 درصد با مصرف 85/6 درصد كل مصرف)، مصرفي بيش از 65 مترمكعب را به خود اختصاص داده اند. نتايج تركيبي تعرفه‌ها و مقادير مصرف آب شرب، نشان دهنده عدم تطابق بين الگوي مصرف جامعه آماري با الگوي مصرف پيشنهادي و تعرفه‌هاي وضع شده از سوي دولت است.302

با اين پيشينة نظري و تحقيقاتي اشاره شده، اين مقاله، به بررسي رابطه ميزان انس با قرآن و الگوي صحيح مصرف در بين كاركنان دولت در شهرستان اروميه پرداخته است.

روش

جامعه و نمونه تحقيق : جامعه مورد مطالعه در اين تحقيق، كليه كاركنان سازمان‌هاي دولتي اروميه بودند. براي انتخاب نمونه با استفاده از شيوه نمونه گيري تصادفي تعداد 200 نفر از كاركنان مرد و زن(150 نفر مرد و 50 نفر زن) انتخاب گرديدند. بعد از انتخاب نمونه،. پرسش‌نامه محقق ساخته ميزان انس با قرآن و الگوي رفتار مصرفي در اختيار كاركنان انتخاب شده قرار داده شد تا آنها را تكميل نمايند.

ابزارهاي اندازه گيري

پرسش‌نامه محقق ساخته، ميزان انس با قرآن: با توجه به فقدان پرسش‌نامه در زمينه انس با قرآن، اين پرسش‌نامه با 20 سئوال در ارتباط با ميزان انس كاركنان با قرآن و آموزه‌هاي آن طراحي شده است. نحوة پاسخ دادن به سئوالات، به صورت پنج گزينه ( خيلي زياد، زياد، متوسط، كم، خيلي‌كم ) مي‌باشد كه از لحاظ نمره گذاري به صورت 1،2،3،4،5 يا بر عكس 5،4،3،2،1 با توجه به جهت سئوالات نمره گذاري شده اند. اعتبار سئوالات توسط 5 نفر از استادان متخصص، بعد از اعمال اصلاحات لازم، مورد تأييد قرار گرفت و پايايي پرسش‌نامه با استفاده از روش آلفاي كرونباخ 85/0 محاسبه گرديد.

پرسش‌نامه محقق ساخته الگوي مصرف: با توجه به فقدان پرسش‌نامه در زمينه الگوي مصرف،اين پرسش‌نامه با 45 سؤال در ارتباط با الگوي مصرف كاركنان در ابعاد مصارف فردي شامل( مصارف خوراكي، بهداشتي، انرژي، مسكن، پوشش، رفاهي- تفريحي و تشريفات) و مصارف دولتي در محل كار طراحي شده است. نحوة پاسخ دادن به سئوالات به صورت سه گزينه مي‌باشد كه از لحاظ نمره گذاري به صورت 1،2،0 يا بر عكس0،2،1 با توجه به جهت سئوالات نمره گذاري شده اند. اعتبار سئوالات توسط 5 نفر از استادان متخصص، بعد از اعمال اصلاحات لازم، مورد تأييد قرار گرفت و پايايي پرسش‌نامه با استفاده از روش آلفاي كرونباخ 79/0 محاسبه گرديد.

نتايج

براساس گستره‌هاي اين پژوهش، نتايج به شرح زير ارائه شده است:

جدول شماره 1 : فراواني و درصد ميزان انس با قرآن در بين كاركنان

جنسيت كاركنان

كاركنان مرد

كاركنان زن

شاخص‌هاي آماري

انس‌باقرآن

فراواني

درصد

فراواني

درصد

در سطح بالا

54

36

16

32

در سطح متوسط

62

33/41

25

50

در سطح پايين

34

66/26

9

18

داده‌هاي جدول1 فراواني و درصد ميزان انس با قرآن را در ميان كاركنان مرد و زن نشان مي‌دهد. بر اساس داده‌هاي اين جدول، ميزان انس با قرآن در سطح بالا در ميان كاركنان مرد 36 درصد و در بين كاركنان زن 32 درصد، ميزان انس با قرآن در سطح متوسط، در ميان كاركنان مرد 33/41 درصد و در بين كاركنان زن 50 درصد و ميزان انس با قرآن در سطح پايين، در بين كاركنان مرد 66/26 درصد و در بين كاركنان زن 18 درصد مي‌باشد.

جدول شماره 2 : شاخص‌هاي آماري متغير ميزان انس با قرآن در بين كاركنان

جنسيت كاركنان

كاركنان مرد

كاركنان زن

شاخص‌هاي آماري

انس‌با‌قران

ميانگين

انحراف استاندارد

ميانگين

انحراف استاندارد

در سطح بالا

77

22/3

73

94/2

در سطح متوسط

49

87/2

48

07/4

در سطح پايين

30

19/3

32

33/2

داده‌هاي جدول2 ميانگين و انحراف استاندارد ميزان انس با قرآن در ميان كاركنان مرد و زن را نشان مي‌دهد. بر اساس داده‌هاي اين جدول، ميانگين‌هاي كاركنان مرد و زن در هر سه گروه تقريباً برابر است.

جدول شماره 3 : ميانگين الگوي مصارف فردي و دولتي كاركنان مرد با توجه به ميزان انس با قرآن

ميزان برخورداري از شخصيت قرآني

حوزه مصارف

ميانگين كاركنان داراي انس با قرآن: سطح بالا

ميانگين كاركنان داراي اتس با قرآن: سطح متوسط

ميانگين كاركنان داراي انس با قرآن: سطح پايين

خوراكي

87/5

12/5

25/4

بهداشتي

67/5

5

70/4

انرژي

67/7

92/6

4

مسكن

24/4

11/4

08/4

پوشش

42/7

86/6

99/4

رفاهي–تفريحي

12/7

71/6

11/5

تشريفاتي

72/6

55/6

87/4

دولتي

95/6

32/5

92/3

داده‌هاي جدول3 ميانگين حوزه‌هاي مختلف مصارف فردي و مصارف دولتي را در سه گروه از كاركنان مرد، با توجه به ميزان انس با قرآن، نشان مي‌دهد. بر اساس داده‌هاي اين جدول، كاركنان مرد داراي سطح بالا و متوسط انس با قرآن، به ترتيب الگوي صحيح مصارف انرژي، پوشش، رفاهي-تفريحي، دولتي و تشريفاتي ميانگين بالاتري دارند. همچنين، كاركنان مرد داراي سطح پايين انس با قرآن، به ترتيب الگوي مصارف انرژي، دولتي، مسكن و خوراكي ميانگين پايين تري دارند.

جدول شماره 4: ميانگين الگوي مصارف فردي و دولتي كاركنان زن با توجه به ميزان انس با قرآن

ميزان برخورداري از شخصيت قرآني

حوزه مصارف

ميانگين كاركنان داراي انس با قرآن: سطح بالا

ميانگين كاركنان داراي انس با قرآن: سطح متوسط

ميانگين كاركنان داراي انس با قرآن: سطح پايين

خوراكي

29/7

84/6

02/5

بهداشتي

19/6

3/5

36/4

انرژي

34/7

11/6

21/4

مسكن

94/6

02/6

82/4

پوشش

97/5

5

26/4

رفاهي–تفريحي

02/6

04/5

82/4

تشريفاتي

22/5

18/5

10/4

دولتي

10/7

08/6

4

داده‌هاي جدول4 ميانگين حوزه‌هاي مختلف مصارف فردي و مصارف دولتي را در سه گروه از كاركنان زن، با توجه به ميزان انس با قرآن، نشان مي‌دهد. بر اساس داده‌هاي اين جدول، كاركنان زن داراي سطح بالا و متوسطانس با قرآن، به ترتيب الگوي صحيح مصارف انرژي، خوراكي، دولتي، مسكن و بهداشتي ميانگين بالاتري دارند. همچنين، كاركنان زن داراي سطح پايين انس با قرآن، به ترتيب الگوي مصارف دولتي، تشريفاتي، انرژي، پوشش و بهداشتي ميانگين پايين تري دارند.

جدول شماره 5 : ضرايب همبستگي و ضرايب تعيين بين متغيرها

شاخص‌هاي آماري در مردان و زنان

همبستگي بين متغيرها

مردان

زنان

ضريب همبستگي

ضريب تعيين

ضريب همبستگي

ضريب تعيين

بين انس قرآني سطح بالا با مصارف فردي

77/0

60 ٪

73/0

5/53 ٪

بين انس قرآني سطح بالا با مصارف دولتي

74/0

55 ٪

76/0

58 ٪

بين انس قرآني سطح متوسط با مصارف فردي

62/0

39 ٪

59/0

35 ٪

بين انس قرآني سطح متوسط با مصارف دولتي

44/0

5/19 ٪

49/0

24 ٪

داده‌هاي جدول 5، ضرايب همبستگي و ضرايب تعيين را در بين ميزان انس با قرآن در سطح بالا و متوسط با الگوي مصارف فردي( ميانگين حوزه‌هاي مصارف فردي مدنظر است) و دولتي را نشان مي‌دهد. طبق داده‌هاي اين جدول، در كاركنان مرد و زن مأنوس با قرآن در سطح بالا و متوسط، حداقل 20 درصد و حداكثر 60 درصد الگوي صحيح مصارف فردي و دولتي، از ميزان انس با قرآن نشات مي‌گيرد. به عبارت ديگر، الگوي صحيح مصرف تا 60 درصد با انس با قرآن در سطح بالا عملي است.

جدول شماره 6 : مقايسه ميانگين الگوي مصارف فردي و دولتي در كاركنان مرد داراي انس قرآني سطح بالا و پايين با آزمون t

شاخص‌هاي آماري

حوزه مصارف

ميانگين كاركنان داراي انس قرآني سطح بالا

ميانگين كاركنان داراي انس قرآني سطح پايين

t محاسبه شده

t جدول در 01/0 با درجه آزادي 88

نتيجه

خوراكي

87/5

25/4

48/6

64/2

تفاوت معنادار

بهداشتي

67/5

70/4

88/3

64/2

تفاوت معنادار

انرژي

67/7

39/4

2/8

64/2

تفاوت معنادار

مسكن

24/4

4

85/0

64/2

عدم تفاوت معنادار

پوشش

42/7

99/4

4/5

64/2

تفاوت معنادار

رفاهي ـ تفريحي

12/7

11/5

93/6

64/2

تفاوت معنادار

تشريفاتي

72/6

87/4

16/6

64/2

تفاوت معنادار

دولتي

95/6

92/3

94/5

64/2

تفاوت معنادار

در جدول 6 ميانگين الگوي مصارف فردي و دولتي، در كاركنان مرد داراي انس قرآني سطح بالا و پايين، با آزمون t مستقل مورد مقايسه قرار گرفته اند. طبق نتايج به دست آمده، در همة حوزه‌هاي مصارف فردي، غير از مصارف مسكن و نيز در مصارف دولتي، ميزان t محاسبه شده از مقدار t جدول در سطح اطمينان 99 درصد بزرگتر است. از اين‌رو، تفاوت بين ميانگين‌ها معنادار است، يعني بين ميانگين كاركنان مرد داراي انس قرآني سطح بالا و پايين از لحاظ مصارف فردي و دولتي تفاوت معنادار وجود دارد.

جدول شماره 7 : مقايسه ميانگين الگوي مصارف فردي و دولتي در كاركنان زن داراي انس قرآني سطح بالا و پايين با آزمون t

شاخص‌هاي آماري

حوزه مصارف

ميانگين كاركنان داراي انس قرآني سطح بالا

ميانگين كاركنان داراي انس قرآني سطح پايين

t محاسبه شده

t جدول در 01/0 با درجه آزادي 25

نتيجه

خوراكي

29/7

02/5

53/5

78/2

تفاوت معنادار

بهداشتي

19/6

15/4

28/7

78/2

تفاوت معنادار

انرژي

34/7

91/4

9

78/2

تفاوت معنادار

مسكن

94/6

82/4

26/3

78/2

تفاوت معنادار

پوشش

97/5

26/4

56/3

78/2

تفاوت معنادار

رفاهي–تفريحي

21/6

82/4

67/2

78/2

عدم تفاوت معنادار

تشريفاتي

22/5

10/4

15/3

78/2

تفاوت معنادار

دولتي

10/7

4

59/6

78/2

تفاوت معنادار

○ در جدول 7 ميانگين الگوي مصارف فردي و دولتي، در كاركنان زن داراي انس قرآني سطح بالا و پايين، با آزمون t مستقل مورد مقايسه قرار گرفته‌اند. طبق نتايج به دست آمده، در همة حوزه‌هاي مصارف فردي غير از مصارف رفاهي- تفريحي و نيز در مصارف دولتي، ميزان t محاسبه شده از مقدار t جدول در سطح اطمينان 99 درصد بزرگتر است. از اين‌رو، تفاوت بين ميانگين‌ها معنادار است؛ يعني بين ميانگين كاركنان زن داراي انس قرآني سطح بالا و پايين از لحاظ مصارف فردي و دولتي تفاوت معنادار وجود دارد.

نتيجه گيري

هدف پ‍‍‍‍ژوهش حاضر «تعيين رابطه ميزان انس با قرآن و الگوي مصرف در بين كاركنان سازمان‌هاي دولتي شهرستان اروميه» بود. نتايج اين پژوهش نشان داد كه بين ميزان انس با قرآن و الگوي مصرف در بين كاركنان سازمان‌هاي دولتي شهرستان اروميه رابطه معنادار وجود دارد. نتايج اين تحقيق همسو با نتايج تحقيقات قبلي از جمله نتايج باقري (1385)، مهدوي راد و زرسازان (1385)، صالح نيا و همكاران(1386)، بخشوده و فرج زاده(1383)، جلوداران(1388)، رحمتي(1388) و مهم‌تر از همه، همسو با مفاهيم و توصيه‌هاي قرآن كريم و ائمه اطهار‰ مي‌باشد. از منظر «قرآن» انسان، جانشين خدا بر روي زمين و تنها موجودي است كه ويژگي‌هاي خدايي، را داراست. سؤالي كه بايد بررسي شود اين است كه عامل بهره گيري از اين ويژگي‌هاي خدايي بشر چيست و تا چه اندازه انسان‌ها از اين ويژگي‌هاي خدايي خود استفاده مي‌كنند؟ در بسياري از كتاب‌هاي اخلاقي، خوگيري نفس انسان با صفات برجسته اخلاقي، نقطة آغازحركت انسان به سمت كمال حقيقي آسماني به شمار مي‌رود مسئلة از جملة اين صفات برجسته، مي‌توان به رعايت الگوي مصرف، قناعت پذيري و قانع بودن به موهبت‌هاي خداوندي اشاره كرد.در آموزه‌هاي ديني ما، مسئلة قناعت و صرفه جويي، يك مسئله تاثير گذار در جامعه محسوب مي‌شود، به گونه‌اي كه علماي اخلاق تاكيد مي‌كنند: سزاوار است مؤمن در امور مباح از جمله خواب، بيداري، حرف زدن و خوردن نيز اسراف نكند.303

تأكيد قرآن بر عدم رفتارهاي نادرست و نابهنجاري چون اسراف و تبذير، به معناي تحريم طيبات و حلال نيست، بلكه بيان الگوي درست مصرف است. از اين رو، خداوند تحريم حلال‌ها و يا تغيير در احكام الهي را نوعي تجاوز به حدود و قوانين الهي مي‌شمرده، (مائده:87) اجازه نمي دهد كه مؤمنان با حرام كردن امور پاكيزه و طيب بر خود، از مصرف درست چيزها خودداري ورزند.(اعراف:32) خداوند در آية نخست سوره تحريم، پيامبر اكرم† را از حرام كردن چيزهاي حلال و طيب بر خود، منع كرده تا به اين وسيله اعلام كند كه راه درست، در عدم مصرف كردن و ترك مصرف چيزي نيست، بلكه در مصرف درست و به جا مصرف كردن آن است. قرآن حتي زياده روي و خروج از اعتدال در تصرفات اموال را به قصد احسان و انفاق منع مي‌كند؛(اسرا،:29) زيرا آن‌چه هدف و مقصود اسلام از بيان احكام است، دست‌يابي همگاني به كمال است و اگر كسي اموال خويش را با تصرفي نادرست از دست بدهد، خود را در شرايطي قرار مي‌دهد كه ناتوان از رشد و تكامل خواهد شد. ‌از اين‌رو، قرآن از هرگونه تصرفي كه آدمي را در تنگنا و سختي شديد قرار مي‌دهد برحذر مي‌دارد. هدف پيامبر و آموزه‌هاي وحياني، حرام كردن خباثت‌هايي بوده است كه براي انسان ضرر دارد و يا محدودسازي در تصرفاتي است كه بيرون از دايره سود و نفع و طبيعت بشر است. از جمله اين رفتارها مي‌توان به تصرفات اسرافي و تبذيري و ريخت و پاش‌ها اشاره كرد كه آثار و پيامدهاي چنين اسراف‌هايي مي‌تواند در سطح فردي و فرافردي مطرح شود. از اين‌رو، قرآن با بيان بهترين الگوي مصرف، مي‌كوشد تا مسير انسان را روشن و تبيين نمايد و از هرگونه افراط و تفريط باز دارد.304

شخصيت ديني در درون خود عاملي دارد كه موجب هدايت او به سوي امور درست و سالم، از جمله رفتارهاي مصرفي صحيح و الگوي درست بهره برداري از منابع و مواد مي‌گردد. شخصيتي كه تحت تأثيرتربيت‌هاي قرآني قرار گرفته‌، شخصيتي مسئوليت‌پذير است كه نه تنها در مقابل كج‌ روي‌،انحراف‌، جهالت و فساد سكوت نكرده، بلكه در برابر حركت جامعه وخانواده و نزديكان خويش نيز، خود را مسئول مي‌داند و براي هدايت ديگران‌، خود را به زحمت مي‌اندازد. در امور گوناگوني از جمله امور شخصي رفتارهاي مصرفي بايد داراي الگوي صحيح باشد تا كمال فرد و جامعه محقق شود. در غير اين صورت، كمال فردي و اجتماعي، جاي خود را به نقص و كاستي فردي و اجتماعي خواهد داد و اسباب شكست را فراهم خواهد آورد.305 به عنوان مثال، از عدم رعايت الگوي مصرف، مي‌توان به ميزان روشن ماندن بدون استفاده رايانه‌ها اشاره كرد كه با كمترين توجه و رعايت، قابل پيشگيري و تغيير است. تحقيقات نشان مي‌دهند كه رايانه‌هاي مورد استفاده در منازل، بين پنج تا 14 ساعت در شبانه روز روشن هستند(به طور متوسط 10 ساعت در روز). مصرف متوسط اين رايانه‌ها در هرروز، بالغ بر سه تا چهار كيلووات ساعت برق است. بدين ترتيب، رايانه ها در يك ماه حدود 1000 كيلووات ساعت انرژي الكتريكي مصرف مي‌كنند. حال چاپگر، اسكنر، اسپيكر وموارد ديگر را نيز به اين رقم بايد اضافه كرد.306 حال، مي‌توان نقش رعايت الگوي مصرف را در صرفه جويي انرژي مشخص كرد. بي شك در شخصيت‌هاي مانوس با قرآن، رعايت چنين الگويي بيشتر و ميزان صرفه جويي بالا مي‌باشد. در الگوهاي مصارف فردي شامل مصارف خوراكي، بهداشتي، انرژي، مسكن، پوشش، رفاهي- تفريحي و تشريفاتي و همچنين مصارف دولتي، دامنه اي از آزادي‌هاي وسيع در اختيار فرد است كه عوامل بيروني از جمله سهميه‌بندي مواد مصرفي، بالا بردن قيمت مواد مصرفي، تبليغات رسانه اي، كنترل‌ها و فشارهاي سازماني و اجتماعي و ساير روش‌هاي تشويق و تنبيهي تا حدي مي‌توانند اثرگذار باشند. اگر عامل كنترل كننده دروني و شخصيتي وجود نداشته باشد، يا ضعيف باشد، رعايت الگوي مصرف در حد پايين خواهد بود. انسان و به مخصوص شخصيت مأنوس با قرآن، نسبت به ولي نعمت خود، فطرتاً شكرگزار است و نسبت به ولي نعمت خود احساسي خاص پيدا مي‌كند كه منشأ شكر و سپاس از او مي‌گردد. در چنين شخصيتي، يكي از موارد شكرگزاري، استفاده درست و الگوي صحيح مصرف در نعمت‌هاي خداوند است تا جلوي خشم الهي گرفته شده و شكر آن به جا آورده شود.307

انسان در عصر حاضر، با وجود پيشرفت‌هاي شگرف در زمينه‌هاي صنعتي و فناوري، بيش از هر زمان ديگر به رعايت الگوي مصرف نياز دارد. او نياز دارد تا براي مقابله با مسائل و مشكلات زندگي فردي و اجتماعي خود، راه حل‌هاي مناسب و بدون هر گونه عارضة نا مطلوب پيدا كند. قرآن كريم كه شفابخش مؤمنان است، با آيات نوراني خود، نگرش‌هاي سطحي و بدبينانه به جهان هستي و سرنوشت آدمي را متحول مي‌سازد و توصيه مي‌كند كه انسان براي دستيابي به پيشرفت و آرامش، با بازسازي ضمير ناهشيار خود، بر روي ويژگي‌هاي مثبت و موهبت‌هاي الهي كه بي دريغ از جانب خداوند به او عطا مي‌شود، توجه و تمركز نموده و با رعايت الگوي مصرف و جلوگيري از اسراف و ريخت و پاش، زمينه خير و بركت و سعادتمندي دنيا و آخرت خود را فراهم نمايد.308

پرسش‌‌‌‌‌نامه انس با قرآن

1. در چه فاصله‌هاي زماني به خواندن قرآن مي‌پردازيد؟-------------------------------------------------------------

الف. هرروز □

ب.هر6-2 روز يكبار□

ج.هرهفته □

د.هرماه□

ه.بيش از سه ماه□

2. در هنگام خواندن قرآن تا چه اندازه به معاني آن توجه مي‌كنيد؟--------------------------------------------------

الف. خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه.خيلي‌كم □

3. تا چه اندازه به نوارها يا لوح‌هاي قرائت قرآن گوش مي‌دهيد؟------------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

4. تا چه اندازه مفاهيم و آموزه‌هاي قرآن را در زندگي عملي خود به كار مي‌بريد؟--------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

5. تا چه اندازه خواندن و توجه به قرآن جزو زندگي شما شده است؟--------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

6. تا چه اندازه بعد از خواندن قرآن يا گوش دادن به صوت قرآن احساس آرامش مي‌كنيد؟------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

7. تا چه اندازه قرآن را به عنوان مشكل گشاي زندگي خود مي‌دانيد؟-------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

8. تا چه اندازه قرآن بر زندگي خانوادگي شما اثرگذار است؟---------------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

9. تا چه اندازه قرآن را در امورات شغلي خود به كار مي‌گيريد؟------------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

10. تا چه اندازه قرآن را در امورات اجتماعي خود به كار مي‌گيريد؟--------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

11. تا چه اندازه در مشكلات به خواندن قرآن پناه مي‌بريد؟----------------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

12. اگر قرآن نخوانيد تا چه اندازه از لحاظ دروني ناراحت مي‌شويد؟--------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

13. فكر مي‌كنيد تا چه اندازه با قرآن مانوس شده ايد؟--------------------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

14. اگر به طرف خطا يا گناهي كشيده شويد تا چه اندازه قرآن را به عنوان يك ناظر پيش روي خود مي‌بينيد؟----------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

15. تا چه اندازه براي انس با قرآن برنامه داريد؟--------------------------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

16. تا چه اندازه احساس مي‌كنيد كه قرآن و آموزه‌هاي آن جزيي از شخصيت شما شده است؟--------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

17. تا چه اندازه قرآن توانسته است تغيير دهنده رفتار و شخصيت شما باشد؟-----------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

18. تا چه اندازه به فرزندان و اطرافيان خود خواندن قرآن را توصيه كرده ايد؟----------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

19. تا به حال چقدر قرآن را ختم كرده ايد؟------------------------------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

20. در نشست ها و جلسات قرآني تا چه اندازه شركت مي‌كنيد؟-----------------------------------------------------

الف.خيلي زياد □

ب.زياد □

ج.متوسط □

د.كم □

ه. خيلي‌كم □

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

پرسش‌نامه الگوي مصرف

1. مقدار خورد و خوراك مصرفي شما نسبت به رهنمودهاي بهداشتي و اسلامي تا چه اندازه است؟----------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

2. آيا قبل از سير شدن از خوردن دست مي‌كشيد؟------------------------------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

3. آيا فرد پرخوري هستيد؟---------------------------------------------------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

4. خورد و خوراك شما تا چه اندازه با نياز بدنتان همخواني دارد؟----------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

5. آيا خوراكي هايي كه مصرف مي‌كنيد به بدن شما آسيبي رسانده است؟--------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

6. موقع حمام كردن تا چه اندازه آب مصرف مي‌كنيد؟---------------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

7. براي تميز نگه داشتن اتومبيل، محل كار و محل زندگي خود تا چه اندازه از مواد شوينده استفاده مي‌كنيد؟-----------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

8. آيا بيش از حد نياز دارو مصرف مي‌كنيد؟------------------------------------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

9. مصرف برق خانگي شما چقدر است؟-----------------------------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

10. مصرف آب خانگي شما چقدر است؟----------------------------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

11. مصرف گاز خانگي شما چقدر است؟----------------------------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

12. آيا كامپيوتر منزل تان بدون استفاده روشن مي‌ماند؟------------------------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

13. آيا لامپ اضافي در منزل تان روشن مي‌كنيد؟------------------------------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

14. آيا در فصل زمستان، بخاري اضافي در منزل تان روشن مي‌كنيد؟-------------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

15. به نظر شما با خاموش كردن يك لامپ يا يك بخاري مي‌توان انرژي برق و گاز را ذخيره كرد؟----------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

16. آيا از لامپ‌هاي كم مصرف استفاده مي‌كنيد؟-------------------------------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

17. چقدر از وسايل برقي پر مصرف استفاده مي‌كنيد؟---------------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

18. اعضاي خانواده شما تا چه اندازه الگوي صحيح مصرف آب، برق و گاز را ياد گرفته اند؟-----------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

19. تا چه اندازه احساس مي‌كنيد فضاي مسكوني خانه تان بيش از حد نياز است؟-------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

20. اولويت سرمايه گذاري شما در بخش مسكن تا چه اندازه است؟---------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

21. تا چه اندازه براي زيبايي و ظاهر منزل تان هزينه كرده ايد؟-----------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

22. تا چه اندازه لباس و كفش اضافي براي خود تهيه كرده ايد؟------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

23. تا چه اندازه به دنبال لباس‌ها و كفش‌هاي مد روز مي‌رويد؟-------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

24. تا چه اندازه لباسي پوشيده ايد كه در شان موقعيت اجتماعي شما نيست؟-----------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

25. آيا مدگرا هستيد؟--------------------------------------------------------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

26. تا چه اندازه لباس و كفش بدون استفاده داريد؟-----------------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

27. تا چه اندازه براي رفاه زندگي تان هزينه اضافي مي‌كنيد؟-------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

28. آيا كارهايي را كه خودتان مي‌توانيد انجام دهيد با ماشين و تكنولوژي انجام مي‌دهيد؟----------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

29. تا چه اندازه رفاه طلب هستيد؟--------------------------------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

30. تا چه اندازه به خوشگذراني مي‌پردازيد؟------------------------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

31. لذت جويي تا چه اندازه بخشي از زندگي شما را تشكيل مي‌دهد؟------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

32. زماني كه براي تفريح صرف مي‌كنيد، نسبت به مطالعه، عبادت و كار چگونه است؟---------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

33. تا چه اندازه از مواد آرايشي و بهداشتي استفاده مي‌كنيد؟-------------------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

34. آيا فرد تشريفاتي هستد؟-------------------------------------------------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

35. تا چه اندازه تشريفات اضافي تان جلوي پيشرفت شما را گرفته است؟---------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

36. در مراسمات مختلف مثل عروسي، تولد، بازگشت از سفر تا چه اندازه به تشريفات اهميت مي‌دهيد؟------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

37. در مراسم بزرگداشت مردگان تا چه اندازه احساس مي‌كنيد كه تشريفاتي عمل مي‌كنيد؟--------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

38. در محل كار خود تا چه اندازه مقيد به الگوي درست مصرف هستيد؟---------------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

39. آيا كامپيوتر محل كارتان از شروع وقت اداري تا اتمام كار روشن باقي مي‌ماند؟------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

40. آيا در خرج كردن بودجه دولتي كه در اختيار داريد اسراف مي‌كنيد؟---------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

41. از امكانات دولتي كه در اختيار داريد تا چه اندازه درست استفاده مي‌كنيد؟---------------------------------------

الف.زياد □

ب.متوسط □

ج.كم □

42. آيا هزينه ها و تشريفات غير ضروري در محل كارتان داريد؟-----------------------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

43. آيا مقيد هستيد كه لامپ اتاقتان را در مواقع غير ضروري خاموش كنيد؟-----------------------------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

44. آيا احساس مي‌كنيد كه در محل كار خود از لحاظ استفاده از امكانات دولتي دست و دلباز هستيد؟-----------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □

45. آيا تا به حال احساس كرده ايد كه از يكي از امكانات دولتي بيش از حد نياز استفاده كرده ايد؟---------------------

الف.بله □

ب.تا حدودي □

ج.خير □


* عضو هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي اروميه. دريافت: 21/11/88 ـ پذيرش: 23/4/89

E-mail: dr_ali_khademi@yahoo.com

286. علي اكبركلانتري، اسلام و الگوي مصرف، ص 35.

287. احمد اردبيلي، زبده البيان، ص72.

288. محمدبن حسن طوسي، الخلاف، ج 2، ص78.

289. محمد بن حسين راغب اصفهاني، مفردات الفاظ قرآن، ص408.

290. محمد رحمتي، بهترين الگوي مصرف از ديدگاه قرآن، چاپ شده در روزنامه كيهان. اول ارديبهشت 1388،ص1

291. محمدرضا مهدوي‌كني، اخلاق عملي، تلخيص و تنظيم : محمد سلماني كياسري، ص 229

292. ر.ك: نهج البلاغه، ترجمه جعفر شهيدي

293. مريم جلوداران، الگوي مصرف از منظر قرآن ، چاپ در خبرگزاري جمهوري اسلامي. 18 فروردين. ،ص1

294. نهج البلاغه، حكمت 21

295. فهرست غرر، شماره 66

296. محمدرضا مهدوي كني، اخلاق عملي، تلخيص و تنظيم: محمد سلماني كياسري، ص235

297. Samuel,W. Personality searching for the sources of human behaviours

298. سيده‌طاهره آقاميري، نماي شخصيت در فر هنگ نامه ايمان و كفر در قرآن، ص 126-141

299. فريبرز باقري، پيش فرض‌ها، «عناصر و بناي روانشناسي و روانپزشكي مبتني بر قرآن»، اخلاق در علوم رفتاري، ويژه نامه اخلاق پزشكي. پيوست شماره 1.

300. محمد علي مهدوي‌راد، و عاطفه زرسازان، «روش تربيت انسان در سيره انبيا از ديدگاه قرآن كريم»، پژوهش ديني، ش 14، ص 143-164.

301. محمد بخشوده، و زكريا فرج زاده، بررسي رفتار مصرف كنندگان شهري ايران: با تاكيد بر الگوي مصرفي، پايگاه اطلاعات علمي جهاد دانشگاهي(SID).

302. نرگس صالح نياو ديگران، «بررسي تعرفه‌هاي آب شرب شهري و تاثير آن بر الگوي مصرف آب مشتركان، مطالعه موردي: شهر نيشابور»، آب و فاضلاب، ش 63.

303. موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني، نظري اجمالي بر اصول و مباني مصرف در اسلام، تهران، وزارت بازرگاني.

304. علي اكبركلانتري، اسلام و الگوي مصرف، ص 39.

305. علي اصغر احمدي، روانشناسي شخصيت از ديدگاه اسلامي ،ص175

306. گروه راهكار، راهكارهاي استفاده بهينه از رايانه، پورتال جامع الگوي مصرف.31 فروردين

307. محمدتقي مصباح‌يزدي، چكيده اخلاق در قرآن، به قلم علي شيرواني، ص203

308. محمدحسين توانايي، قرآن و بهداشت رواني، پايگاه اطلاعات علمي جهاد دانشگاهي(SID)

منابع

آقاميري، سيده‌طاهره، نماي شخصيت در فر هنگ نامه ايمان و كفر در قرآن. ساوه: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامي ساوه، 1383.

احمدي، علي اصغر، روانشناسي شخصيت از ديدگاه اسلامي، تهران، امير كبير، 1374.

باقري، فريبرز، پيش «فرض‌ها، عناصر و بناي روانشناسي و روانپزشكي مبتني بر قرآن»، اخلاق در علوم رفتاري، ويژه نامه اخلاق پزشكي. پيوست شماره 1، 1385.

بخشوده، محمد و فرج زاده، زكريا، بررسي رفتار مصرف كنندگان شهري ايران: با تاكيد بر الگوي مصرفي، پايگاه اطلاعات علمي جهاد دانشگاهي(SID)، 1383.

توانايي، محمدحسين، قرآن و بهداشت رواني، پايگاه اطلاعات علمي جهاد دانشگاهي(SID)، 1387.

جلوداران، مريم، الگوي مصرف از منظر قرآن، چاپ در خبرگزاري جمهوري اسلامي. 18 فروردين، 1388.

دلاور،علي، احتمالات و آمار كاربردي در روانشناسي و علوم تربيتي، تهران، رشد، 1385.

راغب اصفهاني، مفردات الفاظ قرآن، بيروت، الدار الشاميه، 1421ق.

رحمتي، محمد، بهترين الگوي مصرف از ديدگاه قرآن، چاپ شده در روزنامه كيهان، اول ارديبهشت 1388.

صالح نيا، نرگس و ديگران، «بررسي تعرفه‌هاي آب شرب شهري و تاثير آن بر الگوي مصرف آب مشتركان، مطالعه موردي: شهر نيشابور»، آب و فاضلاب، ش 63، 1386.

طوسي، محمدبن حسن، الخلاف، قم، موسسه النشر الاسلامي، 1417 ق.

كلانتري، علي اكبر، اسلام و الگوي مصرف، قم، بوستان كتاب، 1388.

گروه راهكار، راهكارهاي استفاده بهينه از رايانه، پورتال جامع الگوي مصرف، 31 فروردين، 1388.

مصباح يزدي، محمدتقي، چكيده اخلاق در قرآن، به قلم علي شيرواني، قم، دارالفكر، 1378.

موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني، نظري اجمالي بر اصول و مباني مصرف در اسلام، تهران، وزارت بازرگاني، 1368.

مهدوي راد، محمد علي و زرسازان، عاطفه، «روش تربيت انسان در سيره انبيا از ديدگاه قرآن كريم»، پژوهش ديني، ش 14، 1385، صفخات 143-164

مهدوي كني، محمدرضا، اخلاق عملي، تلخيص و تنظيم : محمد سلماني كياسري. قم، مسجد مقدس جمكران، 1386.

Samuel,W, Personality searching for the sources of human behaviours. Mc Grow Hill, 1981.