سازه «اميد» در جوان شيعه بر اساس نظريه زمينه‌اي: يك پژوهش كيفي

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 962.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 869.

سال پانزدهم، شماره دوم، پياپي 58، تابستان 1401، ص 161-180

* مجتبي حافظي/ دانشجوي دكتري روان‌شناسي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه     mhafezi@rihu.ac.ir
محمد فرهوش/ دانشجوي دکتري روان‌شناسي دانشگاه سمنان     farhoush.mohammad@gmail.com
محمدرضا بنياني/ دكتراي روان‌شناسي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)     bonyani.1386@yahoo.com
سكينه قرباني/ کارشناس ارشد روان‌شناسي تربيتي دانشگاه کاشان     sghorbani687@gmail.com
دريافت: 02/02/1398 ـ پذيرش: 24/06/1398

چکيده
با توجه به ارائه مؤلفه‌هاي تشکيل‌دهنده سازه «اميد» توسط اسنايدر در بافت غيرايراني ـ اسلامي، هدف اين پژوهش‌ ترميم و تکميل الگوي «اميد» اسنايدر در جوامع شيعي ايراني براساس نظريه زمينه‌اي است. با توجه به هدف، رويکرد کيفي و روش نظريه زمينه‌اي انتخاب شد. بدين منظور 37 جوان شيعه با روش «نمونه‌گيري هدفمند» و «گلوله برفي» انتخاب‌ و با آنها مصاحبه کيفي نيمه‌ساختاريافته صورت گرفت و مصاحبه‌ها تا دستيابي به اشباع داده‌ها ادامه يافت. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد سازه «اميد» در جوان شيعه، چهار مؤلفه اصلي و بيست زيرمؤلفه دارد: 1. هدف‌گذاري الهي و شفاف (هدف زندگي: رضاي الهي و سعادت اخروي، توجه به اهميت و پيامدهاي اهداف، تعيين اهداف عيني و شفاف، تعيين اهداف چالشي و واقع‌بينانه، تعيين اهداف گام‌ به ‌گام، تعيين اهداف گرايشي و ايجابي، فرايندگرايي به‌جاي نتيجه‌گرايي)؛ 2. انگيزش دروني (احساس نياز «روان‌شناختي ـ معنوي»، علاقه به هدف، الگوگيري، سازگاري و انعطاف‌پذيري)؛ 3. نگرش مثبت (مثبت‌نگري نسبت به آينده، احساس توانمندي، اميد متعالي)؛ 4. تدبير (مهارت حل مسئله، جلب حمايت اجتماعي، ياري گرفتن از امور الهي، برنامه‌ريزي، مقابله با موانع، تلاش). سازه «اميد» جوان مسلمان شيعه براساس «نظريه زمينه‌اي»، در مقايسه با سازه «اميد» اسنايدر و سازه «اميد» براساس منابع اسلامي خليليان، اجزاي کامل‌تري دارد. بنابراين نتايج اين پژوهش بستر مناسب‌تري براي تدوين پرسشنامه اميد بومي و همچنين تدوين برنامه‌هاي آموزش رواني ـ معنوي اميد فراهم کرده است.

کليدواژه‌ها: الگوي اميد، پژوهش کيفي، مسلمان، شيعه.
 

سال انتشار: 
1401
شماره مجله: 
58
شماره صفحه: 
161