Ravanshenasi Wa Din, Volume 10, Issue 3, No 39, Year 2026, Pages 41-60

    The Term Conscious and Unconscious in Psycho-Analysis and Comparing it with the Views of Allameh Tabatabaei

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Hadi Abdoli / MA in psychology, IKI / h.abdoli313@gmail.com
    Abolghasem Bashiri / Assistant Professor of psychology, IKI / bashiri@iki.ac.ir
    Rahim Narooie Nosrati / Assistant Professor of psychology, IKI / naroei@iki.ac.ir
    41-60 2026/08/16 2026/08/16 2026/08/16
    Abstract: 
    The purpose of the present study is expounding the concepts of conscious, pre-conscious and unconscious from the viewpoint of the psycho-analysists and comparing it with the views of Allameh Tabatabaei. To this end the author checked reliable resources regarding psycho-analysis approach and the works of Allameh Tabatabaei. Then the views were analyzed and compared using a descriptive-analytic method. The findings show that psycho-analysis believe that there are there stages of unconscious, pre-conscious and conscious for the mind and most of the psychological processes are done unconsciously. Allameh Tabatabaei believes that consciousness means science to science, pre-consciousness means forgetfulness and unconsciousness refers to the processes that lead to science to science. He believes that some of man`s understandings and activities are done with science to science, that can be called unconscious, however Allameh`s view is more compatible with the cognitive approach in unconscious not psycho-analysis. There are some similarities and some differences between old pattern of God in Young`s view and theology and natural God-seeking in Allameh`s view. In general, Allameh Tabatabei believes that unconsciousness means not knowing the science or neglecting the cognition.
    Keywords: 
    consciousness
    pre-consciousness
    unconsciousness
    psycho-analysis
    Allameh Tabatabaei
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :هشیار و ناهشیار در روان تحلیل گری و مقایسه آن با اندیشه های علامه طباطبائی
    Abstract: 
    هدف این پژوهش شناسایی مفاهیم هشیار، پیش هشیار و ناهشیار از نگاه روان تحلیل گران و مقایسه آن با اندیشه های علامه طباطبائی است. بدین منظور به منابع معتبر در زمینه رویکرد روان تحلیل گری و آثار علامه طباطبائی مراجعه گردید. سپس، با روش توصیفی- تحلیلی بررسی و با یکدیگر مقایسه گردید. یافته های پژوهش، نشان می دهد که از نظر روان تحلیل گران، روان دارای سه سطح ناهشیار، پیش هشیار و هشیار است و بسیاری از فرایندهای روان شناختی به صورت ناهشیار اتفاق می افتد. همچنین، هشیاری از نظر علامه به معنی علم به علم، پیش هشیاری به معنی نسیان و ناهشیاری به فرایندهایی اشاره دارد که موجب حصول علم به علم، در قلمرو آگاهی حضوری یا حصولی دشوار می شود. از نظر علامه، شماری از ادراکات و افعال انسان، بدون علم به علم، صورت می پذیرد که به یک معنی، می توان آن را «ناهشیار» نامید، ولی رویکرد علامه بیشتر با نظریه شناختی در ناهشیار، هماهنگ است، نه روان تحلیل گری. شباهت ها و تفاوت هایی بین کهن الگوی خدا در نظریه یونگ و خداشناسی و خداجویی فطری در نظریه علامه وجود دارد. در مجموع، ناهشیاری از نگاه علامه، به معنی ناآگاهی از علم یا بی توجهی به شناخت می باشد.
    Keywords: 
    هشیاری
    علامه طباطبائی
    پیش هشیاری
    ناهشیاری
    روان تحلیل گری
    References: 
    • نهج‌البلاغه، 1414ق، ترجمة محمد دشتي، قم، هجرت.
    • ابن‌سينا، 1404ق، التعليقات، تصحيح عبدالرحمن بدوى، قم، التابع لمكتب الاعلام الاسلامى.
    • اتکينسون، ريتا ال و همکاران، 1385، زمينه روان‌شناسي هيلگارد، ترجمة محمدنقي براهني و همکاران، تهران، رشد.
    • استور، آنتوني، 1375، فرويد، ترجمة حسين مرندي، تهران، طرح نو.
    • آدلر، آلفرد، 1379، شناخت طبيعت انسان، ترجمة طاهره جواهرساز، تهران، رشد.
    • بحراني، سيدهاشم، 1416ق، البرهان في تفسير القران، تهران، بنياد بعثت.
    • بونژه، ماريو و روبن ارديلا، 1390، فلسفه روان‌شناسي و نقد آن، ترجمة محمدجواد زارعان و همکاران، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • پالمر، مايکل، 1385، فرويد، يونگ و دين، ترجمة محمد دهگانپور و غلامرضا محمودي، تهران، رشد.
    • پروين، لارنس اي، 1381، روان‌شناسي شخصيت (نظريه و تحقيق)، ترجمة محمدجعفر جوادي و پروين کديور، تهران، آييژ.
    • پورافکاري، نصرت‌الله، 1389، فرهنگ جامع روان‌شناسي و روان‌پزشکي و زمينه‌هاي وابسته، تهران، فرهنگ معاصر.
    • تبريزي، علامرضا، 1373، نگرشي بر روان‌شناسي يونگ، مشهد، هاشميون.
    • تميمى آمدى، عبدالواحد، 1366‏، غررالحكم و دررالكلم‏، قم، دفتر تبليغات.
    • جوانمرد، غلامحسين، 1383، «ناهشياري فراتر از هشياري»، فلسفه و کلام، ش 3 و 4، ص 131-156.
    • جوزف، آر، 1378، نيم‌کره راست و ذهن ناهشيار، کشف غريبه درون، ترجمة جواد طهوريان و همکاران، مشهد، خانه آبي.
    • جينز، جوليان، 1382، خواستگاه آگاهي، ترجمة خسرو پارسا و همکاران، تهران، آگاه.
    • خوش‌لهجه، انيسي، 1390، فرويد و روان‌کاوي، تهران، بعثت.
    • دارابي، جعفر، 1388، نظريه‌هاي روان‌شناسي شخصيت، رويکرد مقايسه‌اي، تهران، آييژ.
    • دهقان، اسماعيل، 1389، «همبسته‌هاي عصبي ناهشيار جمعي يونگ»، پژوهش‌هاي فلسفي، ش 18، ص 99-119.
    • ديويسون، جرالد سي و همكاران، 1385، آسيب‌شناسي رواني، ترجمة مهدي دهستاني، تهران، ويرايش.
    • راس، آلن ا، 1373، روان‌شناسي شخصيت، نظريه‌ها و فرايندها، ترجمة سياوش جمال‌فر، تهران، بعثت.
    • رايکمن، ريچارد، 1387، نظريه‌هاي شخصيت، ترجمه مهرداد فيروزبخت، تهران، ارسباران.
    • رهنمائي، سيداحمد، 1390، مکتب تربيتي علامه طباطبائي، قم، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • سنت کلر، مايکل، 1386، درآمدي بر روابط موضوعي و روان‌شناسي خود، ترجمة عليرضا طهماسب و حامد علي آقايي، تهران، نشر ني.
    • سيليگمن، مارتين و همکاران، 1389، آسيب‌شناسي رواني، ترجمة رضا رستمي و همکاران، تهران، ارجمند.
    • شريعتى سبزوارى، محمدباقر، 1387، تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم‏، قم، بوستان كتاب.
    • شفيع‌آبادي، عبدالله و غلامرضا ناصري، 1383، نظريه‌هاي مشاوره و روان‌درماني، تهران، مرکز نشر دانشگاهي.
    • شکرکن، حسين و همکاران، 1385، مکتب‌هاي روان‌شناسي و نقد آن، تهران، سمت.
    • شولتز و همكاران، 1372، تاريخ روان‌شناسي نوين، ترجمة علي‌اکبر سيف و همکاران، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
    • شولتز، دوان‌پي و سيدني ‌الن شولتز، 1386، نظريه‌هاي شخصيت، ترجمة يحيي سيدمحمدي، تهران، ويرايش.
    • شهر آراي، مهرناز، 1384، روان‌شناسي رشد نوجوان، ديدگاهي تحولي، تهران، علم.
    • شيلينگ، لوئيس، 1379، نظريه‌هاي مشاوره، ترجمة خديجه آرين، تهران، اطلاعات.
    • طباطبائى، سيدمحمدحسين، ‏1417ق، الميزان فى تفسير القرآن، قم، جامعه‏ مدرسين.
    • ـــــ ، 1364، اصول فلسفه و روش رئاليسم‏، تهران، صدرا.
    • ـــــ ، 1374، ترجمه الميزان فى تفسير القرآن، قم، جامعه‏ مدرسين.
    • ـــــ ، 1387الف، آغاز فلسفه‏، قم، بوستان كتاب.
    • ـــــ ، 1387ب، اصول فلسفه رئاليسم‏، قم، بوستان كتاب.
    • ـــــ ، 1387ج، نهايت فلسفه (ترجمه نهايةالحكمة)، قم‏، بوستان كتاب.
    • ـــــ ، 1388الف، ترجمه و شرح بدايةالحكمة، قم، بوستان كتاب.
    • ـــــ ، 1388ب، فروغ حكمت (ترجمه و شرح نهاية الحکمه)، قم، بوستان كتاب.
    • فرانكل، ويكتور، 1375، خدا در ناخودآگاه، ترجمة ابراهيم يزدي، تهران، رسا.
    • فراهيدي، خليل‌بن احمد، 1409ق، العين، چ دوم، قم، دارالهجره.
    • فرويد، زيگموند و همكاران، 1388، «ناخودآگاه» در: تلي از تصاوير شکسته: مقالاتي درباره روان‌کاوي، شهريار وقفي‌پور، تهران، چشمه.
    • فرويد، زيگموند، 1379، آسيب‌شناسي زندگي روزمره، ترجمة محمدحسين وقار، تهران، اطلاعات.
    • ـــــ ، 1347، فرويد چه مي‌گويد، ترجمة نصرت‌الله باب الحوائجي، تهران، دريا.
    • ـــــ ، 1383، پنج گفتار، ترجمة هورا رهبري، تهران، گام نو.
    • فلنگن، جان سامرز و ريتا سامرز فلنگن، 1389، مصاحبه باليني، ترجمة هاماياک آواديس يانس و همکاران، تهران، رشد.
    • فيرس، اي. جري و تيموتي جي ترال، 1387، روان‌شناسي باليني، مفاهيم، روش‌ها و حرفه، ترجمة مهرداد فيروز بخت، تهران، رشد.
    • فيروزآبادي، علي، 1385، روان‌کاوي در گذر زمان، شيراز، نويد.
    • فيست، جس و گريگوري جي فيست، 1385، نظريه‌هاي شخصيت، ترجمة يحيي سيدمحمدي، تهران، روان.
    • کارور، چارلز اس و مايکل اف شي‌ير، 1375، نظريه‌هاي شخصيت، مشهد، آستان قدس.
    • کالوين اس هال و ورنون جي نوردباي، 1375، مباني روان‌شناسي تحليلي يونگ، ترجمة محمدحسين مقبل، تهران، جهاد دانشگاهي.
    • کرين، ويليام، 1384، نظريه‌هاي رشد، مفاهيم و کاربردها، ترجمة غلامرضا خوي‌نژاد و عليرضا رجايي، تهران، رشد.
    • لوريا، الکساندر رومانويچ، 1381، رشد و تحول شناختي، ترجمة حبيب‌الله قاسم‌زاده، تهران، ارجمند.
    • مايلي، ر. و ربروتو، پ، 1380، ساخت، پديدآيي و تحول شخصيت، ترجمة محمود منصور، تهران، سمت.
    • مجلسي، محمدباقر، 1403ق، بحارالأنوار، بيروت، دار احياء‌التراث العربي.
    • مصباح يزدي، محمدتقي، 1377، خودشناسى براى خودسازى، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى.
    • ـــــ ، 1378، آموزش فلسفه، قم، سازمان تبليغات اسلامي.
    • مطهرى، مرتضى، ‏1377، مجموعه آثار شهيد مطهرى‏، قم‏، صدرا.
    • ـــــ ، 1385، مسئله شناخت، تهران، صدرا.
    • مظاهري‌سيف، حميدرضا، 1381، سيري در الميزان 1، خودشناسي عرفاني، قم، نشاط.
    • منصور، محمود و پريرخ دادستان، 1385، روان‌شناسي ژنتيک 2، از روان تحليل‌گري تا رفتارشناسي، تهران، رشد.
    • هايد، گي و مايکل مک گينس، 1379، يونگ، ترجمة نورالدين رحمانيان، تهران، شيرازه.
    • يونگ، کارل گوستاو، 1374، ماهيت روان و انرژي آن، ترجمة پرويز اميدوار، تهران، بهجت.
    • ـــــ ، 1379، روح و زندگي، ترجمة لطيف صدقياني، تهران، جامي.
    • Adler, A, 1913, On the Role of the Unconscious in Neurosis, in the Practice and Theory of Individual Psychology (trans. P. Radin, 1929), London, Kegan Paul,Trench, Trubner and Co.
    • Adler, A, 1930, The Science of Living, London, George Allen and Unwin.
    • Allport, Gordon W, 1963, Pattern and Growth in Personality, Harcourt College.
    • Bandura, A, 1978, “The Self System in Reciprocal Determinism”, American psychologist, n. 33, p. 344-358.
    • Chung, Man Cheung & Hyland, Michael E, 2012, History and Philosophy of psychology, Malden, MA: Wiley-Blackwell.
    • Colby, K. M., 1958, Discussion of Adler’s ideas by Freud and Others, in: H. L. Ansbacher and R. R. Ansbacher (ends) The Individual Psychology of AlfredAdler: A Systematic Presentation in Selections from His Writings, London:George Allen and Unwin.
    • Corey, Gerald, 1986, Theory and Practice of Counseling and Psychotherapy, third edition, Thomson books/cool publishing company, Pacific Grove California.
    • Corsini, Raymond, J, 1994, Encyclopedia of Psychology, John_Wiley_&_Sons_Inc.
    • Davison, Gerald C, et al, 2004, Abnormal Psychology, John Wiley & Sons, Inc.
    • Edwards, David & Jacobs, Michael, 2003 ,Conscious and Unconscious (Core Concepts in Therapy), Open University Press.
    • Ellenberger, H, 1970, The Discovery of the Unconscious: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry, New York: Basic Books.
    • Feist, Jess & Feist, Gregory, 2008, Theories of Personality, McGraw-Hill Primis.
    • Forges, et al, 2009, Social Motivation: Conscious and Unconscious Processes, Cambridge University Press.
    • Freud, S, 1923, The Ego and the Id, In: The Standard Edition of The Complete Psychological Works of Sigmund Freud, vole 24, edited and translated by j, Strachey, a, Freud et al. London: Hogarth Press and The Institute of Psycho-analysis.
    • _____ , 1912, A Note on The Unconscious in: Psychology Analysis in the Standard Edition of The Complete Psychological Works of Sigmund Freud, v. 24 edited and translated by j. Strachey, a, Freud et al. London: Hogarth Press and The Institute of Psycho-analysis.
    • _____ , 1952, New Introductory Lectures on Psychoanalysis, IN. R. M. Hutehina(Ed), Great books of western world (v. 54, p . 807-874), Chicago: Encyclopedia Britannica.
    • _____ , 1958, Observation on Transference –Love, In: The Standard Edition of The Complete Psychological Works of Sigmund Freud, vole 24, edited and translated by j, Strachey, a, Freud et al. London: Hogarth Press and The Institute of Psycho-analysis.
    • Glassman, William E, & Hadad, Marilyn, 2009, Aproaches to Psychology, Fifth Edition London, McGraw-Hill Companies.
    • Hirsch, I, & Roth, J, 1995, “Changing Conceptions of the Unconscious”, Contemporary Psychoanalysis, N. 31, p. 263–276.
    • Horner, A. J, 1987, The Unconscious and the Archaeology of Human Relationships, in: R. Stern (ed.) Theories of the Unconscious and Theories of the Self.Hillsdale, NJ: Analytic Press.
    • Horney, K, 1937, The neurotic personality of our time, New York, Norton.
    • _____ , 1945, our inner conflicts, New York, Norton.
    • _____ , 1950, Neurosis and Human growth, New York, Norton.
    • Jung, C. G, 1958, psych and symbol.Garden city, NY: Doubleday.
    • _____ , 1969, The structure and dynamics of the psych (2nd Ed), Princeton NJ: Princeton university press.
    • _____ , 1996, The Archetypes and the Collective Unconscious, London.
    • _____ , 1923, Psychological Types, New York, Harcourt.
    • Kihlstrom, J. F, 1993, “The Psychological Unconscious and the Self”, In: T. Nagel (Ed.), Experimental and theoretical studies of consciousness, p. 147-167), London: Wiley.
    • Progoff, I, 1953, Jung’s Psychology and its Social Meaning, London, routledge & kegan Paul.
    • Skinner, B. F, 1936, The Verbal Summator and a Method for the Study of Latent Speech, Journal of Psychology, v. 2, n. 1, p. 71–107.
    • Stolorow, R. D, & Atwood, G. E, 1999, Three Realms of the Unconscious, in: S. A. Mitchell and L. Aron (eds) Relational Psychoanalysis: The mergenceof a Tradition, Hillsdale, NJ: Analytic Press.
    • Sullivan, H. S, 1950, The Illusion of Personal Individuality, Psychiatry, n. 13, p. 317–32.
    • Sullivan, H. S, 1953, The Interpersonal Theory of Psychiatry, New York, W. Norton.
    • Summers, F. L, 1999, Transcending the Self: An Object Relations Model of Psychoanalytic Therapy. Hillsdale, NJ: Analytic Press.
    • 205 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Abdoli , Hadi, Bashiri, Abolghasem, Narooie Nosrati, Rahim. (2026) The Term Conscious and Unconscious in Psycho-Analysis and Comparing it with the Views of Allameh Tabatabaei. Ravanshenasi Wa Din, 10(3), 41-60

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Hadi Abdoli ; Abolghasem Bashiri; Rahim Narooie Nosrati."The Term Conscious and Unconscious in Psycho-Analysis and Comparing it with the Views of Allameh Tabatabaei". Ravanshenasi Wa Din, 10, 3, 2026, 41-60

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Abdoli , H, Bashiri, A, Narooie Nosrati, R.(2026) 'The Term Conscious and Unconscious in Psycho-Analysis and Comparing it with the Views of Allameh Tabatabaei', Ravanshenasi Wa Din, 10(3), pp. 41-60

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Abdoli , H, Bashiri, A, Narooie Nosrati, R. The Term Conscious and Unconscious in Psycho-Analysis and Comparing it with the Views of Allameh Tabatabaei. Ravanshenasi Wa Din, 2026; 10(3): 41-60