Ravanshenasi Wa Din, Volume 18, Issue 4, No 72, Year 2026 , Pages 75-92

    Identifying, analyzing, and explaining effective factors in achieving mental peace from the perspective of the Holy Quran

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Mokhtar zakeri / Associate Professor, Department of Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran / mokhtarzakeri365@gmail.com
    dor 20.1001.1.20081782.1404.18.4.5.6
    doi 10.22034/ravanshenasi.2025.5002000
    Abstract: 
    One of the areas in which the concept of mental peace is discussed is the field of religion. The author's attempt is to identify and analyze the effective factors in achieving mental peace from the perspective of the Quran. This research is a qualitative research form and was conducted using the inductive content analysis method with a data coding system. The research findings indicate that 10 components including remembrance of God, being guided to true path, piety, faith-based actions, righteous deeds, acceptance of divine guardianship, submission to God, benefaction, and being interested in the status of martyrdom constitute the effective factors in achieving mental peace from the perspective of the Holy Quran. The methods of remembering God include fulfilling the service of God and doing prayer. The ways to follow the path of guidance include accepting the divine call, holding fast to God, acting on the command of jihad, acting on divine advice, holding on to the divine book, keeping oneself on the divine path, following the divine prophets, treating diseases of the heart, and taking lessons. The ways to attain divine piety include contemplating the enlightening divine verses, paying attention to the signs of divine creation, acting on divine verses and commands, fasting, and following the straight path.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :شناسایی، تحلیل و تبیین عوامل اثربخش در دستیابی به آرامش روانی از منظر قرآن کریم
    Abstract: 
    یکی از عرصه‌هایی که مفهوم آرامش روانی در آن مطرح است، حوزۀ دین است. تلاش نگارنده بر‌ این است که عوامل اثربخش در دستیابی به آرامش روانی از منظر قرآن را شناسایی و تحلیل کند. این پژوهش از اشکال پژوهش‌های کیفی و با روش تحلیل محتوای استقرایی با نظام کدگذاری داده‌ها انجام شده است‌. یافته‌های پژوهش بیانگر این است که 10 مؤلفه شامل یاد خدا، هدایت‌یابی، پرهیزگاری، ایمان‌مداری، عمل صالح، ولایت‌پذیری الهی، تسلیم‌پذیری الهی، نیکوکاری، انفاق و مقام شهادت تشکیل‌دهندۀ عوامل اثربخش در دستیابی به آرامش روانی از منظر قرآن کریم هستند. روش‌های به ‌یاد خدا بودن شامل به‌جا آوردن بندگی خدا و نماز خواندن است. راه‌های پیمودن مسیر هدایت‌یابی شامل مواردی از جمله پذیرش دعوت الهی، تمسک به خداوند، عمل به دستور جهاد، عمل به اندرزهای الهی، چنگ ‌زدن به کتاب الهی، حفظ خود در مسیر الهی، پیروی از انبیای الهی، درمان امراض دل و عبرت‌پذیری است. روش‌های رسیدن به تقوای الهی شامل مواردی از جمله تدبر در آیات روشنگر الهی، توجه به نشانه‌های خلقت الهی، عمل به آیات و دستورات الهی، روزه‌‌گرفتن و پیروی از راه مستقیم است.
    References: 
    • اصیل، خدیجه و تابان، جعفر (1400) جایگاه و عوامل آرامش در قرآن کریم و عرفان اسلامی. عرفان اسلامی، 17(68)، 327ـ348.
    • حواسی ابدالانی، زهراسادات (1399). آرامش درونی در پرتو تربیت نفس و ارتباط با خالق از دیدگاه قرآن. اولین همایش قرآن و روان‌شناسی.
    • دانش‌نهاد، محمد و وکیلی، محمدحسن (1402). بررسی روایی قرآنی نقش سکوت و حوزه‌های سه‌گانة آن در نفی اضطراب و تحصیل آرامش. اسلام و سلامت، 8(1)، 28ـ38.
    • دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه. تهران: روزنه.
    • دین‌پرور، سیدجمال‌الدین و جمعی از نویسندگان (1394). دانشنامة‌ نهج البلاغه. تهران: مؤسسة فرهنگی مدرسة برهان.
    • شاهنده، آمنه (1400). نقش تربیتی ذکر و یاد خدا جهت دستیابی انسان به آرامش در قرآن و حدیث. آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، 4(14)، 165ـ183.
    • طاهری خرامه، زهرا (1403). توکل و خودمراقبتی معنوی: راهنمایی برای بهزیستی. دانش سلامت و دین، 19(76)، 7ـ8.
    • عزیزپناه و همکاران (1403). راهکارهای ارتقای سلامت روان از منظر قرآن و روایات. مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، 17(68)، 395ـ408.
    • عیسی‌زاده، عیسی (1397). راهکارهای رفتاری برای دستیابی به آرامش از منظر قرآن. قرآن و طب، 4(1)، 5ـ12. 
    • فرجی، یوسف، صادق ‌یوسفی، جعفر و حسین‌زاده، نارنج (1400). راه‌های افزایش آرامش در قرآن و سبک زندگی اسلامی و تأثیر آن بر تربیت فرزندان. مطالعات قرآنی، 12(46)، 429ـ448.
    • محمدی، مسلم (1390). ابعاد هویت‌یابی نظام اخلاقی دین با تأکید بر جنبه‌های کارکردگرایی. اندیشۀ نوین دینی، 7(27)، 77ـ98.
    • معین، محمد (1371). فرهنگ فارسی. تهران: سپهر.
    • منصوری، خلیل (1396). عوامل و موانع آرامش در نگرة قرآنی. 23 فروردین مندرج در:  www.samamos.com/?P=1168
    • هاشمی علی‌آبادی، سیداحمد (1394). عوامل آرامش از نگاه قرآن. سایت معارف قرآنی. شمارة مطلب: 3502.
    • هوشیاری، جعفر و طیب‌حسینی، سیدمحمود (1397). بررسی تطبیقی «اطمینان و سکینه» در قرآن با «آرامش روانی و بهزیستی» در روان‌شناسی. اسلام و پژوهش‌های روان‌شناختی، 4(9)، 117ـ138.
    References: 
    • Maykut. P. and Morehouse, R. (1994). Beginning Qualitative Research. London: The Falmer press.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    zakeri, Mokhtar. (2026) Identifying, analyzing, and explaining effective factors in achieving mental peace from the perspective of the Holy Quran. Ravanshenasi Wa Din, 18(4), 75-92 https://doi.org/10.22034/ravanshenasi.2025.5002000.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mokhtar zakeri."Identifying, analyzing, and explaining effective factors in achieving mental peace from the perspective of the Holy Quran". Ravanshenasi Wa Din, 18, 4, 2026, 75-92

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    zakeri, M.(2026) 'Identifying, analyzing, and explaining effective factors in achieving mental peace from the perspective of the Holy Quran', Ravanshenasi Wa Din, 18(4), pp. 75-92

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    zakeri, M. Identifying, analyzing, and explaining effective factors in achieving mental peace from the perspective of the Holy Quran. Ravanshenasi Wa Din, 2026; 18(4): 75-92