Strategic Virtue-Based Chastity for Emotion Regulation: A Process Model for the Architecting of the Spiritual Family*
Article Type:
Research
Writers:
✍️ Javad Moslehi
/ Ph.D. in Quran and Psychology Higher Education Complex of Qur'an and Hadith, Al-Mustafa International University / javad_moslehi@miu.ac.ir
/ Ph.D. in Quran and Psychology Higher Education Complex of Qur'an and Hadith, Al-Mustafa International University / javad_moslehi@miu.ac.irAbstract:
The institution of the family in the present era faces challenges such as emotional instability and a crisis of meaning, rooted in the weakness of emotion regulation strategies. In this context, the concept of chastity (ʿiffah) in Islamic texts possesses profound psychological capacities for achieving spiritual well-being, which have largely remained overlooked. The aim of this research is to reinterpret chastity beyond the mere notion of covering, as an advanced emotion regulation strategy, and to present a model that explains how it contributes to the attainment of spiritual well-being within the family. This study was conducted using a descriptive-analytical method with an interpretive approach based on hermeneutics. The findings revealed that chastity is a multidimensional construct that activates psychological mediating mechanisms (such as increased trust and intimacy) through cognitive (e.g., spiritual reinterpretation), behavioral (situational control), and emotional-volitional dimensions. This process ultimately leads to the realization and constructing of a five-dimensional spiritual family—comprising beliefs, activities, responsibility, care, and spiritual atmosphere—which embodies the three pillars of well-being: sakīnah (serenity), mawaddah (affection), and raḥmah (compassion). This process model demonstrates how an Islamic virtue can serve as a spiritual-psychological technology to promote and strengthen the foundation of the family.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :عفاف راهبردی فضیلت‌محور برای تنظیم هیجان: مدلی فرایندی برای معماری خانوادة معنوی*
Abstract:
نهاد خانواده در عصر حاضر با چالش‌هایی نظیر بی‌ثباتی عاطفی و بحران معنا مواجه است که ریشه در ضعف راهبردهای تنظیم هیجان دارد. در این میان، مفهوم عفاف در متون اسلامی، دارای ظرفیت‌های روان‌شناختی عمیقی برای دستیابی به سلامت معنوی است که غالباً مغفول مانده است. هدف این پژوهش، بازخوانی عفاف فراتر از مقولة پوشش، به‌مثابة یک راهبرد پیشرفتة تنظیم هیجان و ارائة الگویی است که چگونگی تأثیر آن بر دستیابی به بهزیستی معنوی در خانواده را تبیین نماید. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تفسیری مبتنی‌بر هرمنوتیک انجام شده است. یافته‌ها نشان داد عفاف یک سازة چندبعدی است که از طریق ابعاد شناختی (مانند بازتفسیر معنوی)، رفتاری (کنترل موقعیت) و عاطفی ـ ارادی، سازوکار‌های میانجی روان‌شناختی (نظیر افزایش اعتماد و صمیمیت) را فعال می‌کند. این فرایند در نهایت به تحقق و معماری یک خانوادة معنوی پنج‌بعدی شامل باورها، فعالیت‌ها، مسئولیت‌پذیری، مراقبت‌ها و فضای معنوی می‌انجامد که تجلی ارکان سه‌گانة بهزیستی (سکینه، مودت و رحمت) است. این مدل فرایندی، نشان می‌دهد که چگونه یک فضیلت اسلامی می‌تواند به‌مثابة یک فناوری معنوی ـ روان‌شناختی، به سلامت و تقویت بنیاد خانواده کمک کند.
References:
- قرآن کریم.
- آمدی، عبدالواحد بن محمد (1395). غرر الحکم و درر الکلم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
- پسندیده، عباس (۱۳۹۶). الگوی اسلامی شادکامی با رویکرد روانشناسی مثبت‌گرا. قم: دار الحدیث.
- تقوایی، داوود، فتاحی بیات، پروین، داودی، حسین و پیرانی، ذبیح (۱۳۹9). اثربخشی خانواده درمانی شناختی رفتاری مبتنی‌بر رویکرد اسلامی بر صمیمیت زناشویی و بخشایشگری بین فردی زنان مراجعهکننده به مراکز مشاوره. پژوهش‌نامة اسلامی زنان و خانواده، 8(18)، 187ـ204.
- جان‌بزرگی، مسعود (1388). ساخت و اعتباریابی آزمون پایبندی مذهبی بر اساس گزاره‌های قرآن و نهج‌البلاغه. مطالعات اسلام و روانشناسی، 3(5)، 79ـ105.
- جان‌بزرگی، مسعود و نوری، ناهید (۱۳۹۸). شیوه‌های درمانگری اضطراب و تنیدگی با رویکرد معنوی. تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- جوادی آملی، عبدالله (1398). مفاتیح الحیات. قم: اسراء.
- راغب اصفهانی، حسین بن محمد (۱۴۱۲ق). المفردات فی غریب القرآن. دمشق: دار القلم.
- طباطبائی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.
- فراستخواه، مقصود (1400). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تأکید بر نظریة بر پایه (گراندد تئوری). تهران: آگاه.
- کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
- کیهان، فیروزه، غنی‌فر، محمدحسن و آهی، قاسم (1401). مقایسة اثربخشی زوج‌درمانی هیجان‌مدار و زوج‌درمانی مبتنی‌بر پذیرش و تعهد بر شاخص‌های معنوی (صبر و بخشش) در زوجین آسیب‌دیده از روابط فرازناشویی. خانواده درمانی کاربردی، 3(3)، 20ـ34.
- مجلسی، محمدباقر (۱۴۰۳ق). بحار الانوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- مصلحی، جواد (۱۳۹۸). سلامت معنوی؛ رویکردی مبتنی‌بر آموزه‌های اسلامی. تحقیقات بنیادین علوم انسانی، 5(4)، ۶۵ـ۹۲.
- مصلحی، جواد (۱۴۰۱). الگوی معنویت در خانواده و ساخت مقیاس آن بر اساس قرآن و سنت. رسالة دکتری. جامعة المصطفی العالمیه.
- مطهری مؤید، وحید، ژیان باقری، معصومه، پیوندی، پریسا، بلیاد، محمدرضا و حسین‌زاده تقوایی، مرجان (۱۴۰۲). عملکرد خانواده بر اساس جهت‌گیری مذهبی با میانجیگری بخشودگی در مردان و زنان شاغل شهر همدان. رویش روانشناسی، ۱۲(۵)، ۹۷ـ۱۰۸.
- موید، پریسا، نقوی، اعظم و فاتحی‌زاده، مریم (1402). اثربخشی زوج‌درمانی هیجان‌مدار بر تنظیم شناختی هیجان و سازگاری زناشویی زوجین دارای فرزند مبتلا به اختلال نقص‌توجه/ بیش‌فعالی. پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، ۱4(2)، 2ـ17.
- نصیری، پگاه، موسوی، سیده فاطمه و ملازاده، جواد (1400). مطالعة الگوی زیستی شخصیت مبتنی‌بر فعالیت سیستم مغزی رفتاری و رضایت زناشویی: نقش واسطه‌ای راهبردهای تنظیم شناختی هیجان. روان‌پزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 27(4)، 474ـ491.
References:
- Aron, A. & Aron, E. N. (2016). The self-expansion model. In The Cambridge Handbook of Personal Relationships (p. 433-447). Cambridge University Press.
- Stirling, J. (2001). Thematic networks: An analytic tool for qualitative research. Qualitative Research, 1(3), 385-405. https: //doi. org/10. 1177/146879410100100307
- Baumeister, R. F. & Heatherton, T. F. (1996). Self-regulation failure: An overview. Psychological Inquiry, 7(1), 1-15. https: //doi. org/10. 1207/s15327965pli0701_1
- Bloch, L., Haase, C. M. & Levenson, R. W. (2014). Emotion regulation predicts marital satisfaction: More than a wives’ tale. Emotion, 14(1), 130-144. https: //doi. org/10. 1037/a0034272
- Butler, E. A. & Randall, A. K. (2013). Emotional coregulation in close relationships. Emotion Review, 5(2), 202-210. https: //doi. org/10. 1177/1754073912451630
- Creswell, J. W. & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications, p. 45.
- Finkel, E. J. (2017). The all-or-nothing marriage: How the best marriages work. Penguin.
- Fisher, J. (2011). The four domains model: Connecting spirituality, health and well-being. Religions, 2(1), 17-28. https: //doi. org/10. 3390/rel2010017
- Flick, U. (2022). An introduction to qualitative research. Sage Publications, p. 42.
- Friese, M., Hofmann, W. & Wiers, R. W. (2019). On taming the beast: A new model of reflective and impulsive processes in self-control. In R. R. Hassin, K. N. Ochsner & Y. Trope (Eds. ), Self-Regulation and Self-Control (p. 131-155). Routledge.
- Gottman, J. M. (2011). The science of trust: Emotional attunement for couples. W. W. Norton & Company, p. 102-115.
- Gottman, J. & Gottman, J. (2017). The natural principles of love. Journal of Family Theory & Review, 9(1), 7-26. https: //doi. org/10. 1111/jftr. 12182
- Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1-26. https: //doi. org/10. 1080/1047840X. 2014. 940781.
- Gross, J. J. & Jazaieri, H. (2014). Emotion, emotion regulation, and psychopathology: An affective science perspective. Clinical Psychological Science, 2(4), 387-401. https: //doi. org/10. 1177/2167702614536164
- Gross, J. J. & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348-362. https: //doi. org/10. 1037/0022-3514. 85. 2. 348
- Hagger, M. S., Wood, C., Stiff, C. & Chatzisarantis, N. L. D. (2010). Ego depletion and the strength model of self-control: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 136(4), 495-525. https: //doi. org/10. 1037/a0019486
- Johnson, S. M. (2019). Attachment theory in practice: Emotionally focused therapy (EFT). Guilford Press, p. 55-68.
- Olson, D. H. , Waldvogel, L. & Schlieff, M. (2019). Circumplex model of marital and family systems: An update. Journal of Family Theory & Review, 11(2), 199-211. https: //doi. org/10. 1111/jftr. 12331
- Palmer, R. E. (2016). Hermeneutics. Northwestern University Press, p. 85-92.
- Pargament, K. I. (2007). Spiritually integrated psychotherapy: Understanding and addressing the sacred. Guilford Press.
- Pargament, K. I. & et al. (2013). Spiritually integrated psychotherapy. American Psychological Association, p. 345-350.
- Pascuzzo, K., Cyr, C. & Moss, E. (2013). Longitudinal association between adolescent attachment, adult romantic attachment, and emotion regulation strategies. Attachment & Human Development, 15(1), 83-103. https: //doi. org/10. 1080/14616734. 2013. 745713
- Schutte, N. S. (2014). The broaden and build process: Positive affect, ratio of positive to negative affect and general self-efficacy. The Journal of Positive Psychology, 9(1), 66-74. https: //doi. org/10. 1080/17439760. 2013. 841280
- Snyder, D. K. & et al. (2006). Current directions in the assessment of couples. Guilford Press.
- VanderWeele, T. J. (2017). On the promotion of human flourishing. Proceedings of the National Academy of Sciences, 114(31), 8148-8156. https: //doi. org/10. 1073/pnas. 1702996114
Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Moslehi, Javad. (2026) Strategic Virtue-Based Chastity for Emotion Regulation: A Process Model for the Architecting of the Spiritual Family*. Ravanshenasi Wa Din, 19(1), 51-70 https://doi.org/10.22034/ravanshenasi.2025.5002501.
Javad Moslehi."Strategic Virtue-Based Chastity for Emotion Regulation: A Process Model for the Architecting of the Spiritual Family*". Ravanshenasi Wa Din, 19, 1, 2026, 51-70
Moslehi, J.(2026) 'Strategic Virtue-Based Chastity for Emotion Regulation: A Process Model for the Architecting of the Spiritual Family*', Ravanshenasi Wa Din, 19(1), pp. 51-70
