Pages:
41-54
Receive Date: 2025/04/04
Accept Date: 2025/04/04
Abstract:
Muharram mourning ceremonies which are common among Muslims, particularly Shi’as, are intended to revive ‘Ashura uprising and promote the spirit of freedom and chivalrousness. These ceremonies are regarded as a kind of cultural behavior which affects other behaviors, including religiosity as a social phenomenon. The present paper seeks to investigate the extent of effectiveness of these mourning ceremonies on the degree of religiosity of the students (male and female) who study at Nazarabad Azad Islamic University in the academic year of 2012-2013 (1391-1392 solar), using a semi-experimental method. The sample includes 90 students (including 52 male students and 38 female students) who were chosen through random sampling. This research used Azerbaijani’s questionnaire on religious orientation, which was conducted in two stages at monthly intervals. The data were analyzed by independent and dependent and one way ANOWA. The results show that the students’ degree of religiosity after the test was significantly higher than that before the test. This significant difference was also detected in the subtests on section orientation. Furthermore, the scores which the female subjects have got are higher than those of the male subjects. It can be said that religious rituals affect students’ religiosity, particularly female students.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :اثر بخشی حضور در مراسم دههی اول محرم بر سطح دینداری عزاداران
Abstract:
عزاداری محرم نوعی احیای نهضت عاشورا و ترویج روحیه آزادگی و جوانمردی است که در بین مسلمانان، به ویژه شیعیان مرسوم است. این یک رفتار فرهنگی است که بر دیگر رفتارها ازجمله دینداری به عنوان مقوله اجتماعی تأثیر دارد. هدف این پژوهش، بررسی میزان اثربخشی عزاداری محرم در سطح دینداری دانشجویان دختر و پسر دانشگاه آزاد اسلامی واحد نظرآباد، سال تحصیلی 92-91 با استفاده از روش نیمه تجربی می باشد. گروه نمونه این پژوهش، 90 نفر (52 مرد، 38 زن) به صورت نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسش نامه جهت گیری مذهبی آذربایجانی بود که در دو مرحله، به فاصله یک ماه اجرا شد. داده ها به روش آماری t مستقل و وابسته، تحلیل واریانس یک طرفه تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان دادند که نمره دینداری دانشجویان در پس آزمون نسبت، به نمره پیش آزمون به طور معنادار بیشتر بود. این تفاوت معنادار در خرده آزمون های جهت گیری مذهبی نیز مشاهده گردید. همچنین نمره آزمودنی های مؤنث بیشتر از آزمودنی های مذکر بود. می توان گفت مناسک در دینداری دانشجویان، به ویژه دانشجویان دختر تأثیر داشته است.
References:
- احمدي، محمدرضا و همکاران، 1387، «بررسي ابعاد روانشناختي مناسک حج و تأثير آن بر سطح دينداري حجاج»، روانشناسي و دين، سال اول، ش 4، ص 8- 21.
- آذربایجانی، مسعود، 1382، مقياس سنجش دينداري، تهيه و ساخت آزمون جهتگيري مذهبي با تكيه بر اسلام، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- اعظم آزاده، منصوره و عاطفه توکلي، 1386، «فردگرايي، جمعگرايي و دينداري»، انجمن ايراني مطالعات فرهنگي و ارتباطات، ش 9، ص 101-125.
- جانبزرگي، مسعود، 1378، بررسي اثربخشي رواندرمانگري کوتاه مدت «آموزش خود درمانگري» با و بدون جهتگيري مذهبي اسلامي بر مهار اضطراب و تنيدگي، پاياننامه دکتري، روانشناسي عمومي، تهران، دانشگاه تربيت مدرس.
- جيمز، ويليام، 1372، دين و روان، ترجمة مهدي قائني، چ دوم، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي.
- چراغي، مونا و حسين مولوي، 1385، «رابطه بين ابعاد مختلف دينداري و سلامت عموميدر دانشجويان دانشگاه اصفهان»، پژوهشهاي تربيتي و روانشناختي، سال دوم، ش2، ص 1-22.
- حرعاملي، محمدبن حسن،1403ق، وسائلالشيعه، بيروت، دارالتراث العربي.
- خميني، سيدروحالله، 1378، صحيفه نور، تهران، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني.
- ـــــ، 1373، تبيان (آثار موضوعي)، دفتر سوم «قيام عاشورادر کلام و پيام امام خميني»، قم، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني.
- دانش، محمدقدير، 1389، «چگونگي اثرگذاري عزاداري حسيني در زنده نگه داشتن دين»، معرفت، سال نوزدهم، ش 151، ص 43-55.
- دورکيم، اميل، 1383، صور بيناني حيات ديني، ترجمة باقر پرهام، تهران، مرکز.
- رستمي، ناديا، 1383، «بررسي رابطه وضعيت مذهبي با هوش هيجاني در دانشآموزان مقطع پيشدانشگاهي شهر تهران»، نوآوريهاي آموزشي، سال سوم، ش 10، ص 116-126.
- رهبري، حسن، 1380، مسجد نهاد عبادت و ستاد ولايت، تهران، دبيرخانه کانونهاي فرهنگي هنري مساجد.
- روزنامه قانون، ش 23، 2آذر 1392، ص 11.
- شريفي، طيبه، 1381، بررسي رابطه نگرش ديني با سلامت عمومي، افسردگي، پرخاشگري و شکيبايي در دانشجويان دانشگاه آزاد اسلامياهواز، پاياننامه کارشناسي ارشد روانشناسي عمومي، اهواز، دانشگاه آزاد اسلامي اهواز.
- عابديني، نصير، 1389، «نقش عزاداري محرم در خويشتنداري جنسي دانشجويان»، روانشناسي و دين، سال سوم، ش 9، ص 43-53.
- فیاض، ابراهیم و جبار رحمانی، 1385، «مناسک عزاداری و گفتمان کربلا در دین ورزی اقشار فرودست شهری»، انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ش 6، ص 22-31.
- قمري، محمد، 1389، «بررسي رابطه دينداري و ميزان شادماني در بين دانشجويان به تفکيک جنسيت و وضعيت تأهل، روانشناسي و دين، ش 11، ص 89-104.
- کاظميان مقدم، کبري و مهناز مهرابيزاده هنرمند، 1388، «مقايسه نگرش مذهبي و سلامت رواني دانشجويان دختر و پسر دانشگاه آزاد اسلامي واحد بهبهان»، روانشناسي دين، سال دوم، ش 2، ص 79-85.
- لطفآبادي، حسين، 1381، «روانشناسي رشد اخلاقي، ارزشي و ديني در نوجواني و جواني»، حوزه و دانشگاه، ش 31، ص 43-53.
- مجد تيموري، ميرمحمد ولي، 1380، مراسم مذهبي، عبادات و مکانهاي ديني در بهداشت روان، در: چکيده مقالات اولين همايش نقش دين در بهداشت روان.
- مجلسي، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بيروت، دارالفكر.
- محمد بن محمد مفید، 1390، امالی شیخ مفید، عبدالرحیم عقیقی بخشایشی، نشر نوید اسلام.
- ميرهاشميان، حميرا، 1380، «تأثير اعتقادات مذهبي در شکلگيري مکان کنترل و نيمرخ رواني دانشجويان دانشگاههاي تهران»، فصلنامه دانشگاه آزاد اسلامي، ش 2، ص 1-22.
- Begue, L, 2002, Beliefs in justice and faith in people: just world, religiosity and interpersonal trust, Personality and Individual Differences, v. 32, p. 375−382.
- Beti-Hallahme, B, & Argyle, M, 1997, The Psychology of Religious Behavior, Belief and Experience, New York, Routledge.
- Boulter, L, 2002, Self-concept as a predictor of college freshman academic adjustment, College Student Journal, v. 36 (2), p. 234-246.
- Chadwick, B. A, & Top, B. I, 1993, Religiosity and delinguency a mong LDS adolescents, Journal for the Scientific Study of Religion, v. 32, p. 100-105.
- Compton, C, 2005, An Introduction In Positive Psychology.
- Egall, E, & et al, 2003, Eysenck personality scale and religiosity in a US outpatient sample, Personaliy and Individual Difference, v. 37, p. 1023- 1031.
- Ferraro, K. F & Kelly-Moor, J.A, 2006, Religious consolation among menand women: Do health problem spure seeking?, Journal for the ScientificStudy of Religion, v. 39, p. 220-234.
- Francis, L. J, 2001, The psychology of gender differences in religion: Areview of empirical research, Religion, v. 27, p. 81-90.
- Geertz, Clifford, 1973, Interpretation of Cultures, NewYork: Basic Book.
- Greenway,P, & et al, 2003, Personality variables, self esteem and depression and an individual’s perception of God.Mental Health, Religion and Culture, v. 6 (1), p. 45-58.
- Griffith, E. E, et al, 2008, "Possession, Prayer and testimony: Theraputic aspects of the Wednesday night meeting in a black churk", Psychiatry, v. 43, P. 123-139.
- Griffith, E. E, & et al, 2003, Theraputic elements in a black church service", Hospital and Community Psychiatry, v. 35, p. 467.
- Koeing, H. G, 1995, Religion and older man in prison, International Journal of Geriatric Psychiatry, v. 10, p. 219-230.
- Krause, N, 1993, "Measuring Religiosity in Later Life", Journal of Research on Aging, v. 15, p. 170-197.
- Larson, D.B, & Zinnbauer, B. J, 2000, "Conceptualizing Religion and Spirituality: Points of Commonality, Points of Departure", Journal for the Theory of Social Behaviour, v. 30, p. 51-77.
- Loewenthal, K. M, & et al, 2002, Are women morereligious than men? Gender differences in religious activity among differentreligious group in the UK, Personaliy and Individual Differences, v. 32, p. 133-139.
- Low, C. A, & Handel, P. J, 995, The relationship between religion and adjustment to college, Journal of college Student Development, v.36 (5), p. 406-412.
- Lupfer, M., & wald, k, 1985, An exploration of adults’ religious orientations and the their philosophies of human nature, Journal for Scientific Study of psychology, v. 10, p. 147-163.
- Maddi, S. R, 2002, The role of hardiness and religiosity in depression and anger, Second Biannual International Conference on Personal Meaning: Freedom, responsibly and justice (July 2002). http//www.meaning.ca/ conference/program.doc.
- Morris, P.A, 1983, The effect of pilgrimage on anxiety, depression and religious attitude.
- Pargament, K. I, 1997, The Psychology of Religion and Coping: Theory, Research, Practice, New York: Guilford Press.
- Shortz, J. L, & et al, 1994, Young adults recall of religiosity, attribution, and coping in parental divorce. Journal for the Scientific Study of Religion, v. 33, 172- 179.
- Spilka, B, et al, 1985, The Psychology of relhgion: An Emprical approach NJ: Prentice – Hall.P.14.
- Sratton, C. W, & Reid, R. J, 2003, Treating conduct problems and strengthening social and emotional competence in young children, Journal of Emotional and Behavioral Disorders, v. 3, p. 130.
- Stark, R, 2005, Addressing the universal gender difference in religious commitment, Journal for the Scientific Study of Religion, v. 41, p. 495-507.
- Thompson, D. A, 1999, The role of religiosity in the school behavior of adolescents with emotional and behavioral disorders, Thesis, Florida State University, Tallahassee, v. 59, p. 25-27.
- Thronton, A, et al, 1992, Reciprocal effects of religiosity, cohabitation, and marriage, American Journal of Psychology, v. 98, p. 628- 651.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
khani, Mohammad, Yeke Falaah, Mohammad.(2025) The Effectiveness of Participating in the Ceremonies of the First Ten Days of Muharram on the Degree of Religiosity of the Mournful (a Case Study on the Students of Nazarabad Azad University, Karaj). Ravanshenasi Wa Din, 7(4), 41-54
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Mohammad khani; Mohammad Yeke Falaah."The Effectiveness of Participating in the Ceremonies of the First Ten Days of Muharram on the Degree of Religiosity of the Mournful (a Case Study on the Students of Nazarabad Azad University, Karaj)". Ravanshenasi Wa Din, 7, 4, 2025, 41-54
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
khani, M, Yeke Falaah, M.(2025) 'The Effectiveness of Participating in the Ceremonies of the First Ten Days of Muharram on the Degree of Religiosity of the Mournful (a Case Study on the Students of Nazarabad Azad University, Karaj)', Ravanshenasi Wa Din, 7(4), pp. 41-54
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
khani, M, Yeke Falaah, M. The Effectiveness of Participating in the Ceremonies of the First Ten Days of Muharram on the Degree of Religiosity of the Mournful (a Case Study on the Students of Nazarabad Azad University, Karaj). Ravanshenasi Wa Din, 2025; 7(4): 41-54