Ravanshenasi Wa Din, Volume 19, Issue 3, No 75, Year 2026, Pages 175-193

    The Role of Fasting in Changes in Self-Restraint and Hopefulness among Male Adolescents Aged 15–18

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Mohammad Darzi / PhD in Educational Psychology, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran / Mohammad.dr1762@yahoo.com
    175-193 2026/01/17 2026/05/25 2026/10/24
    dor 20.1001.1.20081782.1405.19.3.5.1
    doi 10.22034/ravanshenasi.2026.5002686⏳
    Abstract: 
    The present study was conducted to investigate the role of fasting in changes in self-restraint and hopefulness among male adolescents aged 15–18. This study was a quasi-experimental design with a pretest-posttest and non-equivalent control group. The statistical population of the study included all male students enrolled in the second cycle of secondary education in the city of Buin Zahra during the academic year 2024–2025. Using a multistage cluster random sampling method, 30 participants were selected and divided based on their practice of fasting into two groups: fasting (15 participants) and non-fasting (15 participants). The instruments used in this study were the Weinberger and Schwartz (1990) Self-Restraint Questionnaire and the Snyder et al. (1991) Hopefulness Questionnaire. For data analysis, mixed multivariate analysis of variance (MANOVA) and mixed univariate analysis of variance (ANOVA) were used. The findings showed that the pattern of changes over time differed significantly between the two groups. In other words, the fasting group showed a significant increase in self-restraint and hopefulness from the pretest stage to the posttest stage, whereas the non-fasting group showed no significant change. Given the research findings indicating that fasting is associated with higher levels of self-restraint and hopefulness, it appears that fasting can be considered an effective spiritual-behavioral exercise. Therefore, further research with stronger designs is recommended for a more precise examination of these changes.
    Keywords: 
    fasting
    Self-restraint
    hopefulness
    adolescents
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :نقش روزه‌داری در تغییرات خودبازداری و امیدواری نوجوانان پسر 15ـ18 ساله
    Abstract: 
    پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش روزه‌‌داری در تغییرات خودبازداری و امیدواری نوجوانان پسر 15ـ18 ساله انجام شد. این پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و گروه گواه نابرابر بود. جامعۀ آماری پژوهش، شامل تمامی دانش‌‌آموزان پسر مشغول به تحصیل، در مقطع متوسطۀ دوم شهرستان بوئین‌‌‌زهرا در سال تحصیلی 1403ـ1404 بود. با استفاده از روش تصادفی نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 30 نفر انتخاب، و بر اساس عمل به روزه‌داری در دو گروه روزه‌دار (15 نفر) و غیرروزه‌دار (15 نفر) قرار گرفتند. ابزار استفادشده در این پژوهش، پرسش‌نامۀ خودبازداری وینبرگر و شوارتز (1990) و پرسش‌نامۀ امیدواری اشنایدر و همکاران (1991) بود. جهت تجزیه‌‌و‌‌تحلیل داده‌‌ها، از تحلیل واریانس چندمتغیرۀ آمیخته و تحلیل واریانس تک‌‌متغیرۀ آمیخته استفاده شد. یافته‌‌ها نشان داد که الگوی تغییرات در طول زمان، بین دو گروه تفاوت معناداری دارد. به‌عبارت‌دیگر، گروه روزه‌‌دار افزایش معناداری در خودبازداری و امیدواری، از مرحله پیش‌‌آزمون به پس‌‌آزمون نشان داد؛ درحالی‌‌که گروه غیر‌‌روزه‌‌دار، تغییر چشمگیری نداشت. با توجه به یافته‌های پژوهش که حاکی از همراهی روزه‌‌داری با سطوح بالاتر خودبازداری و امیدواری است، به نظر می‌رسد می‌توان روزه‌داری را به‌عنوان یک تمرین معنوی ـ رفتاری مؤثر در نظر گرفت. ازاین‌‌رو انجام پژوهش‌های بیشتر با طراحی‌های قوی‌تر، جهت بررسی دقیق‌تر تغییرات پیشنهاد می‌شود.
    Keywords: 
    روزه¬داری
    خودبازداری
    امیدواری
    نوجوانان
    References: 
    • قرآن کریم. ترجمة حسین انصاریان.
    • ارجمند‌‌زاده، لیلا و مهدی‌‌زاده نودهی، طاهره (1393). تأثیر روزه‌‌داری بر سلامت روان دانش‌‌آموزان دبیرستانی. اولین همایش علمی پژوهشی علوم تربیتی و روان‌شناسی آسیب‌‌های اجتماعی و فرهنگی ایران. تهران. 
    • اصغری، اعظم (1402). بررسی رابطة دین‌‌داری با سلامت روان و رضایت شغلی معلمان آموزش ابتدایی شهرستان نقده. مطالعات روان‌‌شناسی و علوم تربیتی (مرکز توسعة آموزش‌‌های نوین ایران)، 9(1)، 117ـ128. 
    • اقبالی، علی و عظیمی، محمد (1401). پیش‌‌بینی رضایت از زندگی بر اساس نگرش و التزام عملی به نماز در دانشجویان دختر دانشگاه فرهنگیان تبریز. پژوهش در دین و سلامت، 8(2)، 9ـ19. 
    • انصاری‌‌ جابری، علی، راوری، علی و کاظمی، مجید (1380). تأثیر روزة رمضان بر عزت‌نفس دانشجویان دانشکدة پرستاری، مامایی و پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. اندیشه و رفتار، 7(25 و 26)، 63ـ67. 
    • بهادری خسروشاهی، جعفر (1396). رابطة حمایت اجتماعی و شادکامی با دین‌‌داری. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، 5(9)، 129ـ142. 
    • پورگنجی، ابوالفضل و علی‌‌نژاد، منوچهر (1403). تبیین تأثیر دین‌‌داری بر اعتماد اجتماعی دانش‌‌آموزان (مطالعة موردی: دانش‌‌آموزان مقطع متوسطة دوم شهر مهریز). مطالعات جامعه‌‌شناختی شهری، 14(50)، 78ـ102. 
    • تقی‌‌زاده، محمداحسان و میرعلائی، مرضیه‌‌السادات (1392). مطالعة اثربخشی معنویت درمانی گروهی بر تاب‌‌آوری زنان مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس شهر اصفهان. روان‌‌شناسی سلامت، 2(7)، 82ـ102. 
    • جوانبخت، مریم، ضیائی، سیدعلی‌‌رضا، همام، سیدمهران و رهنما، علی (1388). بررسی تأثیر روزه‌‌داری در ماه مبارک رمضان بر عزت‌نفس و سلامت روانی دانشجویان. اصول بهداشت روانی، 11(44)، 73ـ266. 
    • خلجی، طیبه (1386). بررسی رابطه بین امید، منبع مهار تحصیلی و موفقیت تحصیلی دورة پیش‌دانشگاهی شهر تهران در سال تحصیلی 85ـ86. پایان‌‌نامة کارشناسی ارشد. داشگاه الزهراء(س). 
    • ریاحی، محمد‌‌اسماعیل، معمار، رحمت‌‌الله و رحیمی‌‌راد، مهدی (1397). بررسی جامعه‌شناختی اثرات دین‌داری بر سلامت روان با استفاده از مدل فرایند استرس؛ مطالعة دانشجویان و طلاب شهر قم. علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، 15(2)، 133ـ172. 
    • زارع بهرام‌‌آبادی، مهدی، اصغرنژاد فرید، علی‌‌اصغر، بهاری، فرشاد و چمی، محبوبه (1390). نقش روزه‌‌داری در قرآن بر هوش معنوی و شادکامی روزه‌‌داران. قرآن و طب، 3(1)، 82ـ88. 
    • شریفی، معصومه، رفیعی، محسن و داغودآبادی فراهانی، طیبه (1398). تأثیر امیدبخشی بر فعالیت‌ها و روابط اجتماعی نوجوان و جوان با تأکید بر قرآن و سنت. مطالعات تربیتی و اجتماعی قرآن و عترت، 2(4)، 51ـ82. 
    • شیخ‌‌علیزاده، سیاوش، علی‌‌پور، فاطمه، شهبازیان خونیق، آرش و فریدی اسفنجان، جعفر (1403). نقش تشخیصی خودبازداری، معنا در زندگی و افسردگی در احتمال خودکشی دانش‌آموزان. اندیشه‌‌های نوین تربیتی، 20(3)، 131ـ143. 
    • طیوری، اکرم و طاهرپور، فاطمه (1402). بررسی ارتباط دین‌‌داری با سلامت روان: مطالعة موردی در علوم روان‌‌شناسی و الهیات. اولین همایش بین‌‌المللی و دئمین همایش ملی روان‌‌شناسی و دین. اردبیل. 
    • عابدی، زیبا و شاکر‌‌دولق، علی (1396). مقایسة خودبازداری، بنیان‌‌های اخلاقی و جهت‌‌گیری زندگی در والدین سازگار و ناسازگار کودکان آموزش‌‌پذیر کم‌‌توان ذهنی. کودکان استثنائی، 17(1)، 3ـ17. 
    • عزیزی، فریدون (1398). روزه‌‌داری و دیابت. فرهنگ و ارتقای سلامت، 3(3)، 283ـ289. 
    • عسکری، سعید، درکه، محسن، رضایی، حسن و محمدی، جواد (1390). تأثیر روزه بر سلامت روانی دانشجویان دانشگاه رازی کرمانشاه. فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 1(1)، 138ـ149. 
    • غفاری، مهدی (1402). تأثیر روزه‌‌داری همراه با فعالیت بدنی سبک بر برخی از شاخص‌‌های هماتولوژیک و بیوشیمیایی افراد مسلمان: مطالعة مرور نظام‌‌مند. پژوهش در دین و سلامت، 9(4)، 182ـ191. 
    • فنی‌‌اصل، عباس و رجبی، سوران (1387). نقش روزه در تأمین سلامت روانی پرسنل اداری دانشگاه. روان‌‌شناسی و دین، 1(4)، 129ـ142. 
    • فیروزی ‌‌ارنان، رسول، علمردانی ‌‌صومعه، سجاد، باباپور‌‌ خیرالدین، جلیل و خانجانی، زینب (1398). رابطة بین باورهای دینی و بحران هویت با گرایش به مصرف مواد مخدر. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، 7(12)، 103ـ117. 
    • کاظمی، مجید، کریمی، سیما، انصاری، علی، نگاهبان، طیبه، حسینی، سیدحبیب‌‌اله و وزیری‌‌نژاد، رضا (1385). تأثیر روزه در ماه مبارک رمضان بر بهداشت روان و افسردگی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی سیرجان در سال 1383. دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 5(2)، 117ـ122. 
    • کرمی، جهانگیر، زکی‌‌یی، علی و علیخانی، مصطفی (1391). رابطة جهت‌گیری مذهبی با میزان تاب‌آوری و امیدواری در دانشجویان دانشگاه رازی. فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 2(3)، 243ـ256. 
    • کلینی، محمد بن یعقوب (۱۳۸5). اصول کافی. مصحح و مترجم: صادق حسن‌‌زاده. تهران: قائم آل محمد؟عج؟.
    • کهرازئی، فرهاد (1396). رابطة میزان عملکرد خانواده با میزان خودنظم‌‌دهی تحصیلی و خودبازداری در میان دانش‌‌آموزان دبیرستانی. رویش روان‌‌شناسی، 6(2)، 121ـ148. 
    • گلزار، حسن، غلامی، معصومه و زارعی جلیانی، محسن (1404). بررسی اثربخشی آموزش هوش معنوی بر مبنای مفاهیم قرآنی بر دلبستگی به خدا و آخرت‌نگری نوجوانان شهر شیراز. رویکردی نو بر آموزش کودکان، 7(1)، 78ـ89. 
    • مؤمنی، مریم، خواجه ‌‌نوری، بیژن و هوشیار، آزاده (1394). بررسی رابطة دین‌داری و امیدواری اجتماعی در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطة شهر شیراز. جامعه‌‌شناسی کاربردی، 26(3)، 195ـ208. 
    • نصر اصفهانی، آرش، روزخوش، محمد و دریس، پویا (1397). دین‌داری و رضایت از زندگی در ایران. مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 7(4)، 627ـ648. 
    • نعمت‌‌ز‌‌اده، اعظم (1404). رابطة دین‌‌داری و تفکر انتقادی با بهزیستی معنوی در نوجوانان. تحقیقات راهبردی در تعلیم و آموزش‌و‌پرورش، 2(4)، 581ـ599. 
    • نواح، عبدالرضا، ملتفت، حسین و قلیچی، مریم (1398). بررسی رابطة دین‌داری و حمایت اجتماعی با سلامت روانی (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز. مطالعات رهبردی ورزش و جوانان، 18(46)، 265ـ288. 
    References: 
    • Aggarwal, S., Wright, J., Morgan, A., Patton, G. & Reavley, N. (2023). Religiosity and spirituality in the prevention and management of depression and anxiety in young people: a systematic review and meta-analysis. BMC psychiatry, 23(1), 729. 
    • Aghababaei, N., Błachnio, A. & Aminikhoo, M. (2018). The relations of gratitude to religiosity, well-being, and personality. Mental Health, Religion & Culture, 21(4), 408-417. 
    • Blagov, P. S. & Singer, J. A. (2004). Four dimensions of selfdefining memories (specificity, meaning, content, and affect) and their relationships to selfrestraint, distress, and repressive defensiveness. Journal of personality, 72(3), 481-511.
    • Brouwer, R. M., Schutte, J., Janssen, R., Boomsma, D. I., Hulshoff Pol, H. E. & Schnack, H. G. (2021). The speed of development of adolescent brain age depends on sex and is genetically determined. Cerebral Cortex, 31(2), 1296-1306. 
    • Cantrell, M. A. & Lupinacci, P. (2004). A predictive model of hopefulness for adolescents. Journal of adolescent health, 35(6), 478-485. 
    • Cisler, J. M., Olatunji, B. O., Feldner, M. T. & Forsyth, J. P. (2010). Emotion regulation and the anxiety disorders: An integrative review. Journal of psychopathology and behavioral assessment, 32, 68-82. 
    • Coelho-Júnior, H. J., Calvani, R., Panza, F., Allegri, R. F., Picca, A., Marzetti, E. & Alves, V. P. (2022). Religiosity/spirituality and mental health in older adults: A systematic review and meta-analysis of observational studies. Frontiers in Medicine, 9, 877213. 
    • Cohen-Chen, S. (2022). The role of hope in social change processes. 
    • Connor, K. M. (2006). Assessment of resilience in the aftermath of trauma. Journal of clinical psychiatry, 67(2), 46-49. 
    • Fehring, R. J., Miller, J. F. & Shaw, C. (1997, May). Spiritual well-being, religiosity, hope, depression, and other mood states in elderly people coping with cancer. In Oncology nursing forum, 24( 4), 663-671. 
    • Fidan, A. (2023). The Impact of Patriotism and Religiosity on Life Satisfaction. Iğdır üniversitesi sosyal bilimler dergisi, (32), 341-357. 
    • Hourizadeh, J., Munshi, R., Zeltser, R. & Makaryus, A. N. (2024). Dietary effects of fasting on the lipid panel. Current Cardiology Reviews, 20(2), 82-92. 
    • Jia, L., Hirt, E. R. & Fishbach, A. (2019). Protecting an important goal: When prior self-control increases motivation for active goal pursuit. Journal of Experimental Social Psychology, 85, 103875. 
    • Jiang, Y., Ren, Y., Liang, Q. & You, J. (2018). The moderating role of trait hope in the association between adolescent depressive symptoms and nonsuicidal self-injury. Personality and Individual Differences, 135, 137-142. 
    • Kadri, N., Tilane, A., El Batal, M., Taltit, Y., Tahiri, S. M. & Moussaoui, D. (2000). Irritability during the month of Ramadan. Biopsychosocial Science and Medicine, 62(2), 280-285. 
    • Kapteyn, A., Smith, J. P. & Van Soest, A. (2010). Life satisfaction. International differences in well-being, 70-104. 
    • Kim, N. Y., Huh, H. J. & Chae, J. H. (2015). Effects of religiosity and spirituality on the treatment response in patients with depressive disorders. Comprehensive psychiatry, 60, 26-34. 
    • KISAOĞLU, Ö. & TEL, H. (2024). The effect of hope intervention on the anxiety, hope and symptom levels of patients in palliative care: A pilot randomized controlled trial L’effet de l’intervention sur l’espoir sur les niveaux d’anxiété, d’espoir et de symptômes des patients en soins palliatifs: un essai pilote randomisé et contrôlé. Medecine Palliative, 23(4), 188-201 
    • Kolnes, K. J., Nilsen, E. T., Brufladt, S., Meadows, A. M., Jeppesen, P. B., Skattebo, Ø. & Jensen, J. (2025). Effects of seven days’ fasting on physical performance and metabolic adaptation during exercise in humans. Nature Communications, 16(1), 122.
    • Liu, F., Zhang, Z., Sun, W. & Li, T. (2025). The metabolic effects of intermittent fasting in patients with type 2 diabetes exist in the short term but disappear after its discontinuation: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrition Research, 138, 135-150
    • Lucas, A. G., Chang, E. C., Morris, L. E., Angoff, H. D., Chang, O. D., Duong, A. H. & Hirsch, J. K. (2019). Relationship between hope and quality of life in primary care patients: vitality as a mechanism. Social work, 64(3), 233-241. 
    • Munezvenyu, T. J., Chisango, T., Linjesa, L., Chingozho, J. & Ngwenya, B. (2023). Effects of spirituality and religious attendance on the mental health and psychosocial wellbeing of inmates: a case study of Harare central prison, in Zimbabwe. African Journal of Social Issues, 6(1), 75-89. 
    • Ogletree, M. D. & Dyer, W. J. (2021). Adolescents, Mental Health, and the Benefits of Private Religious Worship. Religious Educator: Perspectives on the Restored Gospel, 22(3), 9. 
    • Paine, D. R. & Sandage, S. J. (2017). Religious involvement and depression: The mediating effect of relational spirituality. Journal of religion and health, 56, 269-283. 
    • Rammouz, I., Lahlou, L., Salehddine, Z. , Eloumary, O. , Laaraj, H., Ouhamou, M. & Boujraf, S. (2023). Religiosity, stress, and depressive symptoms among nursing and medical students during the middle stage of the COVID-19 pandemic: A cross-sectional study in Morocco. Frontiers in psychiatry, 14, 1123356.  
    • Richards, C., Davies, L. & Oliver, C. (2017). Predictors of self-injurious behavior and self-restraint in autism spectrum disorder: Towards a hypothesis of impaired behavioral control. Journal of Autism and Developmental Disorders, 47(3), 701-713. 
    • Scheithauer, M., O’Connor, J. & Toby, L. M. (2015). Assessment of selfrestraint using a functional analysis of selfinjury. Journal of applied behavior analysis, 48(4), 907-911. 
    • Schneider, I. K., Gillebaart, M. & Mattes, A. (2019). Meta-analytic evidence for ambivalence resolution as a key process in effortless self-control. Journal of Experimental Social Psychology, 85, 103846. 
    • Shek, D. T. & Dou, D. (2020). Perceived parenting and parent-child relational qualities in fathers and mothers: Longitudinal findings based on Hong Kong adolescents. International journal of environmental research and public health, 17(11), 4083. 
    • Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological inquiry, 13(4), 249-275. 
    • Snyder, C. R., Harris, C., Anderson, J. R., Holleran, S. A., Irving, L. M., Sigmon, S. T. & Harney, P. (1991). The will and the ways: Development and validation of an individual-differences measure of hope. Journal of Personality and Social Psychology, 60(4), 570-585. 
    • Spilka, B., Hood, R. W., Hunsberger, B. & Gorsuch, R. (2003). The psychology of religion. 3rd. New York: Guilford. 
    • Sumter, S. R., Bokhorst, C. L. & Westenberg, P. M. (2008). The robustness of the factor structure of the Self-Restraint Scale: What does self-restraint encompass? Journal of Research in Personality, 42(4), 1082-1087. 
    • VanderWeele, T. J., Li, S., Tsai, A. C. & Kawachi, I. (2016). Association between religious service attendance and lower suicide rates among US women. JAMA psychiatry, 73(8), 845-851. 
    • Weinberger, D. A. & Schwartz, G. E. (1990). Distress and restraint as superordinate dimensions of selfreported adjustment: A typological perspective. Journal of personality, 58(2), 381-417. 
    • Yang, X., Miao, X., Schweiggart, F., Großmann, S., Rauss, K., Hallschmid, M. & Lutz, N. D. (2025). The effect of fasting on human memory consolidation. Neurobiology of Learning and Memory, 108034. 
    • 269 reads
    Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Darzi, Mohammad. (2026) The Role of Fasting in Changes in Self-Restraint and Hopefulness among Male Adolescents Aged 15–18. Ravanshenasi Wa Din, 19(3), 175-193 https://doi.org/10.22034/ravanshenasi.2026.5002686.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mohammad Darzi."The Role of Fasting in Changes in Self-Restraint and Hopefulness among Male Adolescents Aged 15–18". Ravanshenasi Wa Din, 19, 3, 2026, 175-193

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Darzi, M.(2026) 'The Role of Fasting in Changes in Self-Restraint and Hopefulness among Male Adolescents Aged 15–18', Ravanshenasi Wa Din, 19(3), pp. 175-193

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Darzi, M. The Role of Fasting in Changes in Self-Restraint and Hopefulness among Male Adolescents Aged 15–18. Ravanshenasi Wa Din, 2026; 19(3): 175-193