Ravanshenasi Wa Din, Volume 19, Issue 3, No 75, Year 2026, Pages 131-153
Validation of a Premarital Counseling Model Based on the Interactional Patterns of Spouses in the Holy Quran
Article Type:
Research
Writers:
✍️ Javad Torkashvand
/ Assistant Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, University of Religions and Denominations, Qom, Iran / j.torkashvand@urd.ac.ir
/ Assistant Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, University of Religions and Denominations, Qom, Iran / j.torkashvand@urd.ac.ir 10.22034/ravanshenasi.2026.5003536⏳
Abstract:
The present study was conducted to validate a Premarital Counseling (PMC) model based on the interactional patterns of spouses in the Holy Quran. This study was applied one, in terms of purpose, and was carried out with a mixed approach. In the theoretical section, the research population consisted of all verses of the Holy Quran, and a descriptive-analytical method was used to extract the interactional patterns of spouses. In the second section, after the initial development of the premarital counseling protocol, its content validity was confirmed by six experts. In the implementation phase, the research population consisted of all clients seeking PMC at the Haniyeh Counseling Center in Karaj in 2024, from which seven couples were selected through purposive sampling. In the final step, the perceptions and behaviors of the applicants were examined based on the results presented to them (marriage without impediment, marriage requiring education, marriage requiring therapy) in a one-year follow-up. The results of the study showed that the Quranic premarital counseling model is valid in terms of raising clients' awareness and predicting the future interactional patterns of spouses. The use of this model by marriage specialists is recommended for raising awareness, predicting spouses' interactional patterns, and preventing divorce.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :اعتباریابی مدل مشاورة پیش از ازدواج مبتنی‌بر الگوهای تعاملی همسران در قرآن کریم
Abstract:
پژوهش حاضر با هدف اعتباریابی مدل مشاورة پیش از ازدواج (PMC) مبتنی‌بر الگوهای تعاملی همسران در قرآن کریم انجام شد. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و با رویکردی آمیخته صورت پذیرفت. در بخش نظری، جامعة پژوهش، تمامی آیات قرآن کریم بود و برای به‌دست آوردن الگوهای تعاملی همسران از روش توصیفی ـ تحلیلی استفاده شد. در بخش دوم، پس از ساخت اولیة پروتکل مشاورة پیش از ازدواج، روایی محتوایی آن توسط شش متخصص مورد تأیید قرار گرفت. در مرحلة اجرا، جامعة پژوهش، تمامی مراجعین متقاضی PMC مرکز مشاورة حانیة کرج در سال 1403 بود که هفت زوج با نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. در آخرین گام، ادراک و رفتار متقاضیان بر اساس نتایج ارائه‌شده به آنها (ازدواج بلامانع، ازدواج نیاز به آموزش، ازدواج نیاز به درمان)، در یک پیگیری یک‌ساله مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد مدل مشاورة پیش از ازدواج قرآنی، در بعد آگاهی‌بخشی به مراجعین و پیش‌بینی الگوهای تعاملی همسران در آینده، معتبر است. به‌کارگیری این مدل توسط متخصصین ازدواج، جهت آگاهی‌بخشی و پیش‌بینی الگوهای تعاملی همسران و پیشگیری از طلاق توصیه می‌شود.
References:
- قرآن کریم.
- ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
- اپستین، نورمن و باکوم، دونالد (1401). زوج درمانی شناختی رفتاری پیشرفته یک رویکرد بافت مدار. ترجمۀ نینا جمشیدی. تهران: ارجمند.
- اختیاری امیری، راضیه، فرحبخش، کیومرث، کلانتر هرمزی، آتوسا و سلیمی بجستانی، حسین (1397). تدوین و ارائۀ الگوی مطلوب مشاورۀ پیش از ازدواج مبتنی‌بر فرهنگ اسلامی ـ ایرانی. پایش، 17(14)، 431ـ442.
- امانی، احمد و لطافتی بریس، رامین (1392). اثربخشی آموزش گروهی مهارت‌های ارتباطی بر کاهش تعارضات زوجین. مشاورة کاربردی، 3(2). 17ـ36.
- برنشتاین، فیلیپ و برنشتاین، مارسی (1384). زناشویی درمانی (از دیدگاه رفتاری ـ ارتباطی). تهران: رشد.
- بشارت، محمدعلی (1391). رابطۀ ترس از صمیمیت و رضایت زناشویی در نمونه‌ای از زوجین ایرانی: نقش تعدیل‌کنندۀ سبک‌های دلبستگی. مشاورۀ کاربردی، 2(1)، 1ـ18.
- بیات، علی، امیدی، احد و رفیعی‌هنر، حمید (1402). الگوی روابط عاطفی ـ جنسی همسران مبتنی‌بر آیات قرآن و روایات: یک پژوهش کیفی، زنان و خانواده، 18(64)، 154ـ178.
- ترکاشوند، جواد (1394). تحلیل روان‌شناختی نشوز و راهکارهای سه‌گانۀ قرآن. مطالعات اسلام و روان‌شناسی، 9(17)، 133ـ152.
- ثمری صفا، جعفر، زارعی، اقبال، سمانه، سمانه و محمدی، کوروش (1401). تدوین الگوی چندمحوری مشاورۀ پیش از ازدواج بر اساس فرهنگ اسلامی ـ ایرانی، مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 10(23)، 237ـ264.
- جانسون، سوزان (1401). کاربست زوج‌درمانی هیجان‌مدار. ترجمۀ فرشاد لواف‌پور نوری. تهران: ارجمند.
- جاویدی، نصیرالدین، سلیمانی، علی‌اکبر، احمدی، خدابخش و صمدزاده، منا (1392). اثربخشی زوج‌درمانی هیجان‌مدار بر بهبودی الگوهای ارتباطی زوجین. تحقیقات علوم رفتاری، 11، 402ـ410.
- راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. تحقیق: صفوان عدنان داودی. بیروت: دار العلم الشامیه.
- طهرانی، سیدحسن، کیوان کاکابرایی، محمد، و امیری، حسن (1401). تدوین الگوی مشاورۀ پیش از ازدواج «آگاه» با رویکرد تطبیقی دینی، روان‌شناسی و بومی ـ فرهنگی. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 13(52)، 1ـ37.
- شولتز، دوان (1401). نظریه‌های شخصیت. ترجمۀ یوسف کریمی، فرهاد جمهری، سیامک نقشبندی، بهزاد گودرزی، هادی بحیرایی و محمدرضا نیکخو. تهران: ارسباران.
- طباطبائی، سیدمحمدحسین (1374). ترجمۀ تفسیر المیزان. ترجمۀ سیدمحمدباقر موسوی همدانی. قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
- طبرسی، فضل بن حسن (1360). ترجمۀ مجمع البیان فى تفسیر القرآن. تحقیق: رضا ستوده. تهران: کتاب‌فروشی مرتضوی.
- طریحى، فخرالدین (1375). مجمع البحرین. تحقیق: سیداحمد حسینی. تهران: کتاب‌فروشی مرتضوی.
- فاتحی‌زاده، مریم و احمدی، سیداحمد (1384). بررسی رابطۀ الگوهای ارتباطی ازدواج و میزان رضایتمندی زناشویی زوجین شاغل در دانشگاه اصفهان. خانواده‌پژوهی، 1(2). 109ـ120.
- ابن‌فارس، احمد (1399ق). معجم مقاییس اللغة. تحقیق: عبدالسلام محمد هارون. بیروت: دار الفکر.
- فتوحی، سکینه، میکائیلی، نیلوفر، عطادخت، اکبر و حاجلو، نادر (1397). مقایسۀ اثربخشی زوج‌درمانی مبتنی‌بر فراهیجان با زوج‌درمانی روایتی بر سازگاری و دل‌زدگی زناشویی زوجین متعارض. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 9(34)، 77ـ101.
- فراهیدى، خلیل بن احمد (1410ق). کتاب العین. قم: هجرت.
- قرشى، سیدعلى‌اکبر (1371). قاموس قرآن. تهران: کتاب‌فروشی مرتضوی.
- کاوه‌ای سده، سمیه، یوسفی، زهرا و ترکان، هاجر (1401). بررسی روش مشاورۀ ازدواج توسط خبرگان مشاورۀ ازدواج و استخراج الگوی مشاورۀ پیش از ازدواج خبره‌محور، دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 87، 26ـ37.
- کاوه، حمید، عبدی، منصور و جلیلی، راضیه (1403). تبیین نگرش به روابط فرازناشویی بر اساس طرح‌واره‌های جنسی با نقش میانجی تنوع‌طلبی: کارکردی برای امنیت روانی. مطالعات امنیت اجتماعی، 15(4)، 39ـ68.
- کرمانشاهی، فاطمه و شفیع‌آبادی، عبدالله (1393). بررسی اثربخشی درمان آدلری بر بهبود الگوهای ارتباطی زنان نابارور. پژوهش‌نامۀ تربیتی، 9(40)، 99ـ112.
- کریمی ثانی، پرویز، اسمعیلی، معصومه، فلسفی‌نژاد، محمدرضا، شفیع‌آبادی، عبدالله، فرحبخش، کیومرث و احیائی، کبری (1389). تدوین محتوای مشاورۀ قبل از ازدواج بر مبنای شناسایی عوامل و مهارت‌های معنوی و اخلاقی پیش‌بینی‌کنندۀ ازدواج موفق در بین زوج‌های تبریز، زن و مطالعات خانواده، 7، 121ـ132.
- گاتمن، جان و گاتمن، جولی (1398). ده اصل برای زوج‌درمانی مؤثر. ترجمۀ مریم خسروی. تهران: سایۀ سخن.
- گلاسر، ویلیام (1398). نظریۀ انتخاب. ترجمۀ مهرداد فیروزبخت. تهران: رسا.
- گلدنبرگ، هربرت و گلدنبرگ، ایرنه (1394). خانواده‌درمانی. ترجمۀ مهرداد فیروزبخت. تهران: رسا.
- گلزاری، محمود و کمن، محمدرضا (1394). الگوی همسرگزینی در مشاورۀ پیش از ازدواج گام‌به گام از آشنایی تا انتخاب. مجموعه مقالات همایش خانواده و تربیت جنسی. مشهد، 71ـ92.
- گنابادی، سلطان محمد (1372). ترجمۀ بیان السعادة فى مقامات العبادة. ترجمۀ رضا خانى و حشمت‌الله ریاضى. تهران: دانشگاه پیامنور.
- محمدپور، احمد (1400). ضد روش زمینه‌های فلسفی و رویه‌های عملی در روش‌شناسی کیفی. تهران: لوگوس.
- مک گلدریک، مونیکا و رندی گرسن، سیلویا شلن برگر (1398). ژنوگرام، سنجش و مداخله در مشاورۀ ازدواج و خانواده‌درمانی. ترجمۀ فرشاد بهاری. تهران: دانژه.
- میرمحمد صادقی، مهدی (1397). آموزش پیش از ازدواج. مشهد: به‌نشر (آستان قدس رضوی).
- مینوچین، سالوادور (1390). خانواده و خانواده‌درمانی. ترجمۀ باقر ثنایی. تهران: امیرکبیر.
- نیکولز، مایکل و شوارتز، ریچارد (1387). خانواده‌درمانی مفاهیم و روش‌ها. ترجمۀ محسن دهقانی و دیگران. تهران: دانژه.
- نامدارپور، فهیمه و بلقان‌آبادی، مصطفی (1397). نقش پرخاشگری، الگوهای ارتباطی، و رضایت جنسی با سازگاری زوجی. تحقیقات علوم رفتاری، 16(3)، 255ـ263.
- هنرپروران، نازنین، قادری، زهرا و قبادی، کبری (1390). مقایسة الگوهای ارتباط و تعارضات زناشویی در زنان متأهل شاغل در بانک‌های دولتی و زنان خانه‌دار شهر شیراز. جامعه‌شناسی زنان، 2(3)، 103ـ122.
References:
- Basri B. & Anom E. (2023). Communication Patterns of the Head of Religious Affairs Office (KUA) in Reducing the Divorce Rate. Ilomata International Journal of Social Science, 4(1), 65-73.
- Donato, S., Parise, M., Pagani, A. F., Bertoni, A. and Iafrate, R. (2014). Demand withdraw, Couple Satisfaction and Relationship Duration. Procedia, Social and Behavioral Sciences, 140(22), 200-206.
- Gottman, J. M. (1993). A theory of marital dissolution and stability. Journal of Family Psychology, 7, 57-75.
- Guetto, R., Vignoli, D. & Bazzani, G. (2021). Marriage and cohabitation under uncertainty: The role of narratives of the future during the COVID-19 pandemic. European Societies, 23(sup1), S674-S88.
- Jalali, N., Heidari, H., Davoudi, H. & Aleyasin, S. A. (2019). The Comparison of the Effectiveness of Emotion Focused Therapy and Gottman’s Relationship Enrichment on Woman’s Communication Patterns. Journal of Research in Behavioural Sciences, 17(2), 265-79.
- Ledbetter, M. A. (2009). Family communication patterns and relational maintenance behavior: Direct and mediated association with friendship closeness. Journal of Human Communication Research, 35(1), 130-147.
- Poletti, B., Carelli, L., Solca, F., Pezzati, R., Faini, A., Ticozzi, N. & Silani, V. (2019). Sexuality and intimacy in ALS: systematic literature review and future perspectives. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, 90(6), 712-719.
- Robin, M. (2005). Healthy marriage programs: Learning what works. Journal Future of Children, 15, 139-156.
- Siffert, A. & Schwarz, B. (2011). Spouses’ demand and withdrawal during marital conflict in relation to well-being. Journal of Social and Personal Relationships, 28(2), 262-277.
- Stanley, S. M. & Markman, H. J. (2020). Helping couples in the shadow of COVID‐19. Family process, 59(3), 937-55.
- Stutzman, S. (2011). Premarital counseling and culture: A narrative inquiry of couples’ insights. Graduate Theses and Dissertations. Iowa State University. Journal of Family therapy, 2, 65-81.
- Tilden, T., Theisen, M., Wampold, B. E., Johnson, S. U. & Hoffart, A. (2020). Individual distress and dyadic adjustment over the course of couple therapy and three-year follow-up: A replication study. Psychotherapy Research, 30(3), 375- 386.
- Wille, S. T. (2000). Marital interaction and satisfaction: A longitudinal view. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 57(1), 5-47.
- Shultz, K. S., Whitney, D. J. & Zickar, M. J. (2020). Measurement theory in action: Case studies and exercises. Routledge.
Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Torkashvand, Javad. (2026) Validation of a Premarital Counseling Model Based on the Interactional Patterns of Spouses in the Holy Quran. Ravanshenasi Wa Din, 19(3), 131-153 https://doi.org/10.22034/ravanshenasi.2026.5003536.
Javad Torkashvand."Validation of a Premarital Counseling Model Based on the Interactional Patterns of Spouses in the Holy Quran". Ravanshenasi Wa Din, 19, 3, 2026, 131-153
Torkashvand, J.(2026) 'Validation of a Premarital Counseling Model Based on the Interactional Patterns of Spouses in the Holy Quran', Ravanshenasi Wa Din, 19(3), pp. 131-153
