Ravanshenasi Wa Din, Volume 18, Issue 4, No 72, Year 2026 , Pages 113-129
Construction and validation of a self-deception questionnaire based on Islamic sources
Article Type:
Research
Writers:
Ramin Ezzattalb Moghadam / Master of Psychology, Institute of Ethics and Education / ezzattalab93@gmail.com
✍️ Navid Khakbazan
/ Assistant Professor, Department of Psychology, University of Religions and Sects / n.khakbazan@urd.ac.ir
/ Assistant Professor, Department of Psychology, University of Religions and Sects / n.khakbazan@urd.ac.irAbstract:
The present article aims to design and validate a scale for measuring self-deception based on Islamic teachings. In the concept extraction stage, descriptive method and analysis of Islamic sources were used. Psychometric evaluation was conducted with the participation of 240 university students of the Velayat project. Face and content validity were assessed by experts and using CVI and CVR indices. The initial version included 115 items, which were reduced to 85 items after validity analysis. The validity of the scale was confirmed in the pilot and final stages with Cronbach's alpha coefficient (0.865 and 0.813), Spearman-Brown split-half coefficients (0.901 and 0.856), and Guttman coefficients (0.893 and 0.842). The correlation coefficient between the two halves was also high in both stages (0.815 and 0.796, respectively), indicating acceptable internal consistency. The final scale is a native instrument that is consistent with Islamic principles and includes the five main components of ignorance, desire for pleasures, individual deviation, egotism, and secrecy. The findings show that this instrument has desirable validity and reliability and can be used in personality psychology research, Islamic studies, and clinical interventions.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :ساخت و اعتباریابی پرسشنامة خودفریبی بر اساس منابع اسلامی
Abstract:
مقالة حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی مقیاسی برای سنجش خودفریبی مبتنیبر آموزههای اسلامی انجام شده است. در مرحلة استخراج مفاهیم، از روش توصیفی و تحلیل منابع اسلامی استفاده شد. ارزیابی روانسنجی با مشارکت ۲۴۰ دانشجوی طرح ولایت انجام شد. روایی صوری و محتوایی با نظر متخصصان و استفاده از شاخصهای CVI و CVR ارزیابی گردید. نسخة اولیه شامل ۱۱۵ گویه بود که پس از تحلیل روایی، به ۸۵ گویه کاهش یافت. اعتبار مقیاس در مراحل آزمایشی و نهایی با ضریب آلفای کرونباخ (۸۶۵/۰ و ۸۱۳/۰)، ضرایب دونیمهسازی اسپیرمن ـ براون (۹۰۱/۰ و ۸۵۶/۰) و ضرایب گاتمن (۸۹۳/۰ و ۸۴۲/۰) تأیید شد. ضریب همبستگی بین دو نیمه نیز در هر دو مرحله بالا بود (به ترتیب 815/0 و 796/0) که نشاندهندة انسجام درونی قابل قبول است. مقیاس نهایی، ابزاری بومی و متناسب با مبانی اسلامی است که شامل ۵ مؤلفة اصلی جهلورزی، تمایل به خوشایندها، انحراف فردی، خودبینی و پنهانکاری است. یافتهها نشان میدهد این ابزار دارای روایی و اعتبار مطلوب بوده و میتواند در پژوهشهای روانشناسی شخصیت، مطالعات اسلامی و مداخلات بالینی مورد استفاده قرار گیرد..
References:
- قرآن کریم.
- بیابانگرد، اسماعیل (1390). روشهای تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی. تهران: دوران.
- پژوهنده، محمدحسین (1383). فرهنگسازی و دستاوردهای فرهنگی در پاسخگویی نظاممند. پژوهشهای اجتماعی ـ اسلامی، 10(49 و 50)، 275ـ302.
- جعفری، محمدتقی (1396). انسانشناسی از منظر نو. پایگاه اینترنتی تنظیم و نشر آثار علامه جعفری.
- .www.ostad-jafari.com
- طباطبائی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- عزتطلب مقدم، رامین، پسندیده، عباس و رفیعیهنر، حمیدرضا (1397). مفهومشناسی خودفریبی از دیدگاه اسلام و روانشناسی. اسلام و پژوهشهای روانشناختی، 2(10)، 39ـ65.
- کلایی، مرضیه (1389). بررسی تطبیقی خودفریبی در فلسفة اخلاق غرب و آموزههای دینی اسلام. پایاننامة کارشناسی ارشد فلسفه. دانشگاه قم.
- لگنهاوزن، محمد (1374). دروغگویی و راستگویی در فلسفة اخلاق. معرفت، 4(15)، 35ـ39.
- مجلسى، محمدباقر (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- مطهری، مرتضی (1393). انسان کامل. تهران: صدرا.
References:
- Alston, W. P. (1985). Concepts of epistemic justification. The Monist, 68, 57-89.
- Bagnoli, C. (2012). Self-Deception and Agential Authority A Constitutivist Account. Humana. Mente, 20, 93-116.
- Blanco, P., López, B. & Sirvent, C. (2007). Psicopatología del autoengaño en adictos. In 8º Congreso Virtual de Psiquiatría Interpsiquis.
- Boyd, K. (2012). Self-deception. In The Stanford Encyclopedia of Philosophy.
- Carr, A. (2005). Positive psychology. Clinical Psychology Forum, 45, 94-97.
- Collins, K. A. (2000). Interpreting the MMPI-2 K scale: Self-deception and impression management revisited. University of Windsor, Canada. [Unpublished thesis].
- Cowen, T. (2003). Self-deception as the root of political failure. Department of Economics, George Mason University. [Working paper].
- Elster, J. (1999). Alchemies of the mind: Rationality and the emotions. Cambridge University Press.
- Fingarette, H. (2000). Self-deception. University of California Press.
- Freud, S. (1936). The ego and the mechanisms of defense. International Universities Press.
- Goleman, D. (1996). Vital lies, simple truths: The psychology of self-deception. Simon & Schuster.
- Gur, R. C. & Sackeim, H. A. (1979). Self-Deception Questionnaire. Self-deception: A concept in search of a phenomenon. Journal of Personality and Social Psychology, 37, 147-169.
- Hart, C. M., Ritchie, T. D., Hepper, E. G. & Gebauer, J. E. (2015). The Balanced Inventory of Desirable Responding short form (BIDR-16). SAGE Open, 5(4).
- Jiménez, M. de la V. M. & Ruiz, C. S. (2014). Evaluation of self-deception: Validation of the IAM-40 inventory. International Journal of Psychology and Psychological Therapy, 14(2), 203-216.
- Krejcie, R.V. and Morgan, D.W. (1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement, 30, 607-610.
- Kruger, J. & Dunning, D. (1999). Unskilled and unaware of it: How difficulties in recognizing one’s own incompetence lead to inflated self-assessments. Journal of Personality and Social Psychology, 77(6), 1121-1134.
- Messick, D. M. & Bazerman, M. H. (1996). Ethical leadership and the psychology of decision making. Sloan Management Review, 37(2), 9-22.
- Mijović-Prelec, D. & Prelec, D. (2010). Self-deception as self-signaling: A model and experimental evidence. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 365(1538), 227-240.
- Mitchell, J. (2000). Living a lie: Self-deception, habit, and social roles. Human Studies, 23, 145-156.
- Paulhus, D. L. (1994). Balanced inventory of desirable responding (BIDR): Reference manual for version 6. Unpublished manuscript, University of British Columbia.
- Rosenberg, M. (1989). Self-concept research: A historical overview. Social Forces, 68(1), 34-44.
- Sirvent, C., Herrero, J., de la Villa Moral, M. & Rodríguez, F. J. (2019). Evaluation of self-deception: Factorial structure, reliability and validity of the SDQ-12. (self-deception questionnaire). PloS one, 14(1), 1-10.
- Taylor, S. E. & Brown, J. D. (1988). Illusion and well-being: A social psychological perspective on mental health. Psychological Bulletin, 103(2), 193-210.
- Trivers, R. (2011). The folly of fools: The logic of deceit and self-deception in human life. Basic Books.
- Vizgina, A. (2013). Self-deception as inner dialogue. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 86, 242-247.
- Weiner, I. B. & Greene, R. L. (2008). Handbook of personality assessment. Wiley.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Ezzattalb Moghadam, Ramin, Khakbazan, Navid. (2026) Construction and validation of a self-deception questionnaire based on Islamic sources. Ravanshenasi Wa Din, 18(4), 113-129 https://doi.org/10.22034/ravanshenasi.2025.5002222.
Ramin Ezzattalb Moghadam; Navid Khakbazan."Construction and validation of a self-deception questionnaire based on Islamic sources". Ravanshenasi Wa Din, 18, 4, 2026, 113-129
Ezzattalb Moghadam, R, Khakbazan, N.(2026) 'Construction and validation of a self-deception questionnaire based on Islamic sources', Ravanshenasi Wa Din, 18(4), pp. 113-129
