Ravanshenasi Wa Din, Volume 19, Issue 1, No 73, Year 2026, Pages 29-49

    The Effectiveness of a Positive Education Intervention Program with an Emphasis on Iranian-Islamic Culture on the Levels of Resilience and Life Hope in Orphaned Adolescent Girls

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Rana Karami / Ph.D. in Educational Psychology, University of Tabriz / rana.karami.1993@gmail.com
    Shahram Vahedi / Associate Professor, Department of Educational Psychology, University of Tabriz / vahedi117@yahoo.com
    Rahim Badri / Professor, Department of Educational Sciences, University of Tabriz / badri_rahim@yahoo.com
    Dawood Tahmasebzadeh Sheikhlar / Associate Professor, Department of Educational Sciences, University of Tabriz / d.tahmaseb@tabrizu.ac.ir
    29-49 2025/07/27 2025/10/19 2026/04/04
    dor 20.1001.1.20081782.1405.19.1.2.4
    doi 10.22034/ravanshenasi.2025.5002532✓
    Abstract: 
    The present study was conducted with the aim of investigating the effectiveness of a positive education intervention program with an emphasis on Iranian-Islamic culture on resilience and life expectancy of orphaned adolescent girls. The research method was quasi-experimental with a pretest-posttest design and a control group. The statistical population consisted of adolescent girls residing in welfare centers in Qom during the academic year 1403–1404 (2024–2025). Using convenience sampling, 30 participants (15 in the experimental group and 15 in the control group) were selected as the sample. The positive education intervention program was delivered in 13 sessions (each session lasting 45 minutes, twice a week). For data collection, the Connor-Davidson Resilience Scale and the Pamelahinndez Life Expectancy Questionnaire were used. Data were analyzed using SPSS version 27, employing descriptive statistics (variance, standard deviation, skewness, and kurtosis) and inferential statistics (multivariate analysis of covariance). The results showed that the positive education intervention program with an emphasis on Iranian-Islamic culture significantly increased the levels of resilience and life expectancy among orphaned adolescent girls (P < 0.05).
    Keywords: 
    Positive Education
    Iranian-Islamic Culture
    resilience
    Life Expectancy
    adolescents
    Orphaned
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :اثربخشی برنامة مداخله‌ای تربیت مثبت با تأکید بر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی بر سطوح تاب‌آوری و امید به زندگی نوجوانان دختر بی‌سرپرست
    Abstract: 
    پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامة مداخله‌ای تربیت مثبت با تأکید بر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی بر تاب‌آوری و امید به زندگی نوجوانان دختر بی‌سرپرست انجام شد. روش پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و گروه کنترل است. جامعة آماری پژوهش، نوجوانان دختر ساکن در مراکز بهزیستی شهر قم در سال تحصیلی 1403ـ1404 بود که با روش نمونه‌گیری در دسترس 30 نفر (15 نفر در گروه آزمایش و 15 نفر در گروه کنترل) به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. برنامه مداخله‌ای تربیت مثبت در 13 جلسه (هر جلسه 45 دقیقه و هر هفته دو بار) آموزش داده شد. برای جمع‌آوری داده‌ها در این پژوهش از پرسش‌نامه‌های تاب‌آوری کانر و دیویدسون و امید به زندگی پاملاهیندز استفاده شد. جهت تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار spss نسخة 27 در ‌بخش تحلیل توصیفی (واریانس، انحراف معیار، چولگی و کشیدگی) و استنباطی (تحلیل کواریانس چندمتغیره) استفاده شد. نتایج نشان داد که برنامة مداخله‌ای تربیت مثبت با تأکید بر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی بر افزایش سطوح تاب‌آوری و امید به زندگی نوجوانان دختر بی‌سرپرست تأثیر دارد (0/05>0P).
    Keywords: 
    تربیت مثبت
    فرهنگ ایرانی ـ اسلامی
    تاب‌آوری
    امید به زندگی
    نوجوانان
    بی‌سرپرست
    References: 
    • قرآن کریم.
    • اکبری، زینب و پورابراهیم، تقی (1400). اثربخشی آموزش گروهی مثبت‌نگر بر اشتیاق شغلی و انگیزة شغلی کارمندان. مشاورة شغلی و سازمانی، 13(47)، 23ـ34. 
    • بنیاد، علی (1404). استفاده از تکنیک‌های تعاملی و نوین جهانی در تعلیم‌وتربیت اسلامی ایرانی. پنجمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت، تعلیم‌وتربیت در آموزش‌وپرورش. 
    • پاکباز خسروشاهی، پدرام، موسوی عمادی، مریم السادات و مزرعی، زینب (1404). روان‌شناسی مثبت‌گرا: مفاهیم، تعاریف و ارتباط با آموزه‌های اسلامی. اولین همایش ملی روابط سالم و روان‌شناسی مثبت‌نگر. 
    • جمشیدیان قلعه‌شاهی، پروین، آقایی، اصغر و گل‌پرور، محسن (1396). بررسی اثربخشی درمان مثبت‌نگر ایرانی ـ اسلامی بر اضطراب، استرس و افسردگی زنان نابارور. دانشکدة پزشکی اصفهان، 35(418)، 70ـ76. 
    • جوادی آملی، عبدالله (1389). تفسیر موضوعی قرآن کریم. قم: اسراء. 
    • حسینی، سیدابوالقاسم (1387). اصول بهداشت روانی: بررسی مقدماتی اصول بهداشت روانی، روان‌درمانی و برنامه‌ریزی در مکتب اسلام. مشهد: شرکت به‌نشر. 
    • حسینی، فاطمه سادات و اسمعیلی ماهانی، حانیه (1403). تأثیر آموزش باورهای دینی و معنوی بر رشد اجتماعی نوجوانان پرورشگاهی. روان‌شناسی و دین، 17(4)، 43ـ59.
    • حسینی، محمد و محبی نورالدین وند، محمدحسین (1399). طراحی و اعتباریابی پرسش‌نامة سرمایة روان‌شناختی تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز. توسعة آموزش جندی شاپور اهواز، 11(4)، 936ـ947.
    • حلی، ابن نماء (1380). در سوگ امیر آزادی. ترجمة ع. کرمی. قم: حاذق. 
    • روستا، نیوشا (1404). مقایسة باورهای انگیزشی، آگاهی هیجانی و کفایت اجتماعی در نوجوانان بی‌سرپرست و نوجوانان عادی. پژوهش‌های کاربردی در مشاوره. 
    • ریو، مارشال (1397). انگیزش و هیجان. ترجمة سیدمحمدی. تهران: ویرایش.
    • زارعی، مجتبی (1396). بررسی مقایسه‌ای حس انسجام درونی، تاب‌آوری و عاطفة مثبت بین نوجوانان بی‌سرپرست و نوجوانان عادی پسر شهرستان بجنورد. دانش انتظامی خراسان شمالی، 4(15)، 85ـ102. 
    • زمانی بابگهری، زهرا، خساره، حمیده و موسوی‌نسب، سیدمحمدحسین (1403). اثربخشی برنامة مداخلاتی بازی وانمودی گروه محور بر افزایش خودتنظیمی هیجانی و تئوری ذهن دانش‌آموزان بی‌سرپرست تحت پوشش بهزیستی. تحقیقات علوم رفتاری، 22(2)، 333ـ334. 
    • زنگنه، فیروزه و خاتمی، فاطمه السادات (1400). اثربخشی آموزش مثبت‌نگری با رویکرد اسلامی بر خودمهارگری و دیدگاه فهمی همسر در زنان متأهل دانشجو. مطالعات اسلام و روان‌شناسی، 15(29)، 103ـ121. 
    • سازمان بهزیستی کشور. https: //www. behzisti. ir/news/127002  Accessed August 2025
    • صف‌آرا، مریم، سلم‌آبادی، مجتبی، طیرانی ‌راد، علی و خسروی ‌طناک، محمد (1403). نقش سلامت معنوی و انعطاف‌پذیری شناختی در سازگاری عاطفی نوجوانان بدسرپرست و بی‌سرپرست. پژوهش در دین و سلامت، 38(10)، 126ـ134. 
    • عقیلی، صنعتیان (1403). اثربخشی آموزش شایستگی اجتماعی ـ هیجانی بر ترس از ارزیابی منفی و علائم روان تنی نوجوانان بی‌سرپرست و بد سرپرست مراکز شبه‌خانواده. شناخت اجتماعی، 13(26)، 168ـ189.
    • فرنام، علی و حمیدی، محمد (1394). اثربخشی آموزش مثبت نگری در افزایش کیفیت زندگی با تأکید بر قرآن و آموزه‌های اسلامی. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 6(22)، 61ـ85. 
    • کجباف، حسینی و قمرانی، رزازیان (1396). مقایسة اثربخشی کیفیت زندگی درمانی و درمان مبتنی‌بر معنویت اسلامی بر تحمل پریشانی، استرس، اضطراب و افسردگی زنان مبتلا به سردرد تنشی. روان‌شناسی بالینی، 9(1)، 21ـ38. 
    • کریمی‌فر، مسعود، روح‌الامینی، مرضیه سادات، دین‌پرور، احسان و سهرابی اسمرود، فرامرز (1395). اثربخشی آموزش مؤلفه‌های معنوی بر مؤلفه‌های روان‌شناسی مثبت در نوجوانان. پژوهش‌نامة اسلامی زنان‌ و‌ خانواده، 4(2)، 113ـ136. 
    • کفیلیان یزدی، علی (1404). بررسی رابطة دین و روان‌شناسی دین با روان‌درمانی، سلامت روان، روان‌شناسی مثبت‌نگر، تربیت کودکان و خانواده.
    •  In Development Engineering Conferences Center Articles Database ، 1‏(3).
    • کمری، سامان و فولادچنگ، محبوبه (1395). اثربخشی آموزش معنویت درمانی مبتنی‌بر مثبت‌نگری بر میزان امید به زندگی و رضایت از زندگی نوجوانان. پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی و مشاوره، 6(1)، 5ـ23. 
    • مجلسی، محمدباقر (1362). بحار الانوار. بیروت: مؤسسة الوفاء. 
    • محسنی، مرتضی، گل‌محمدی، مجید، غنی‌پور ملکشاه، احمد و رضوانیان، قدسیه (1400). تحلیل قابوس‌نامه از منظر روان‌شناسی مثبت. نثرپژوهی ادب فارسی، 24(49)، 185ـ210. 
    • محمدی، مسعود (1384). روان‌سنجی و هنجاریابی مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسون در ایران. پایان‌نامة کارشناسی ارشد روان‌شناسی. دانشگاه تهران. 
    • محنایی، ستاره، شیخیانی، حسن، گرگین، باقر، گلکام، صدیقه و فراشبندی، رضا (1399). آموزش مهارت‌های مثبت‌اندیشی منطبق بر آموزه‌های حضرت علی(ع) بر تاب‌آوری و سلامت اجتماعی زنان افسران پلیس مراجعه‌کننده به کلینیک‌های روان‌شناسی شهر بوشهر. آموزش در علوم انتظامی، (3)8، 581ـ612. 
    • مددی زواره، سارا، گل‌پرور، محسن و آقایی، اصغر (1398). مقایسة تأثیر درمان مثبت‌نگری وجودگرا و درمان مثبت‌نگر ایرانی ـ اسلامی بر سرمایة عاطفی دانش‌آموزان دختر دارای اضطراب اجتماعی. سلامت روان کودک، 6(3)، 112ـ125. 
    • مرادی، ‌خدیجه و زینالی، زهرا (1399). تأثیر درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد (ACT) بر تاب‌آوری کودکان تحت پوشش بهزیستی. پزشکی قانونی ایران، 99(26)، 8ـ14. 
    • ملکی گلندوز، پری و سرداری، باقر (1399). اثربخشی آموزش روان‌شناسی مثبت‌گرا با تأکید بر آموزه‌های دینی بر کاهش رفتارهای پرخطر دانش‌آموزان دارای افکار خودکشی. پژوهش‌نامة روان‌شناسی مثبت، 6(3)، 51ـ68. 
    • میرزا علی‌آبادی، فاطمه (1395). رابطة مؤلفه‌های روان‌شناسی مثبت با شادی ذهنی با نقش واسطه‌گری بهزیستی روان‌شناختی. پایان‌نامة کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی. دانشگاه کاشان. 
    • نعیمی، ابراهیم، شفیع‌آبادی، عبدالله و داوودآبادی، فاطمه (1395). اثربخشی آموزش مهارت‌های مثبت‌اندیشی با تأکید بر آموزه‌های دینی بر تاب‌آوری و رغبت‌های شغلی دانش‌آموزان. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 7(28)، 1ـ31. 
    • نورى، حسین بن محمدتقى (1366). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. بیروت: مؤسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
    • نوفرستی، اعظم و اخوتی، فریبا (1398). اثربخشی آموزش مهارت‌های تفکر مثبت بر افزایش شادکامی و تاب‌آوری نوجوانان بی‌سرپرست دختر. رویش روان‌شناسی، 8(10)، 71ـ78. 
    • هنرمندزاده، ریحانه و سجادیان، ایلناز (1396). اثربخشی مداخلة مثبت‌نگر گروهی بر بهزیستی روان‌شناختی، تاب‌آوری و شادکامی دختران نوجوان بی‌سرپرست. پژوهش‌نامة روان‌شناسی مثبت، 2(2)، 35ـ50. 
    • ویسانی، مختار، نجاری، مسعود و احمدپور، روژینا (1404). تعیین اثربخشی برنامة آموزش گروهی شایستگی اجتماعی بر دلبستگی ناایمن و مهارت‌های اجتماعی کودکان بی‌سرپرست. پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی، 15(58)، 87ـ100. 
    References: 
    • Duckworth, A. L. (2016). Grit: The power of passion and perseverance. Biology-Behavioral Reviews, 35(1)، 69-75. 
    • Demerouti, E., van Eeuwijk, E., Snelder, M. & Wild, U. (2011). Assessing the effects of a personal effectiveness training on psychological capital, assertiveness and self awareness using self other agreement. Career Development International. ‏
    • Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218-226. 
    • Juvakka, T.& Kylma, J. )2009). Hope in adolescents with cancer. European Journal of Oncology Nursing, 13, 193-9. 
    • Leontopoulou, S. (2015). A Positive Psychology Intervention with Emerging Adults. The European Journal of Counselling Psychology, 3(2)، 113-136. 
    • Margalit, M. & Kleitman, T. (2006). Mother‘s stress, resilience, and early intervention. European Journal of Special Needs Education, 21(3)، 269-283. 
    • Norrish, J. M., Williams, P., O’Connor, M. & Robinson, J. (2013). An applied framework for positive. 
    • Peterson, C. & Seligman, M. (2004). Character strengths and virtues: a handbook and classification. New York, NY: Oxford University Press. 
    • Rashid, T. (2008). Positive psychology: Exploring the best in people. ‏
    • Rashid, T. & Seligman, M. E. P. (2014). Positive psychotherapy: A treatment manual. Research and Therapy, 49(1), 855-91. ‏
    • Santrock, J. W. (2016). Adolescence (16th ed. ). McGraw-Hill Education. 
    • Seligman, M. E. P., Ernst, R. M., Gillham, J., Reivich, K. & Linkins, M. (2009). Positive education: Positive psychology and classroom interventions. Oxford Review of Education, 35, 293-311. 
    • Seligman, M. E. & Csikszentmihalyi, M. (2014). Positive Psychology: An introduction. Netherlands: Springe, 279-298. 
    • Shoshani, A. & Slone, M. (2016). The effects of a positive psychology program on the well-being of adolescents: A pilot study. Journal of Positive Psychology, 11(4), 406-414. 
    • Snyder,، C. R. (2002). Hope theory: Past and future directions. Handbook of positive psychology, 1(1)، 250-267. 
    • Soleimanpour, S., Geierstanger, S. & Brindis, C. D. (2017). Adverse childhood experiences and resilience: Addressing the unique needs of adolescents. Academic Pediatrics, 17(7), S108-S14. 
    • Steinberg, L. (2014). Age of Opportunity: Lessons from the New Science of Adolescence. Houghton Mifflin Harcourt. 
    • White, M. A., Slemp, G. R. & Murray, A. S. (Eds. ). (2017). Future directions in well-being: Education, organizations and policy. Switzerland: Springer Nature. 
    • 402 reads
    Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Karami, Rana, Vahedi, Shahram, Badri, Rahim, Tahmasebzadeh Sheikhlar, Dawood. (2026) The Effectiveness of a Positive Education Intervention Program with an Emphasis on Iranian-Islamic Culture on the Levels of Resilience and Life Hope in Orphaned Adolescent Girls. Ravanshenasi Wa Din, 19(1), 29-49 https://doi.org/10.22034/ravanshenasi.2025.5002532.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Rana Karami; Shahram Vahedi; Rahim Badri; Dawood Tahmasebzadeh Sheikhlar."The Effectiveness of a Positive Education Intervention Program with an Emphasis on Iranian-Islamic Culture on the Levels of Resilience and Life Hope in Orphaned Adolescent Girls". Ravanshenasi Wa Din, 19, 1, 2026, 29-49

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Karami, R, Vahedi, S, Badri, R, Tahmasebzadeh Sheikhlar, D.(2026) 'The Effectiveness of a Positive Education Intervention Program with an Emphasis on Iranian-Islamic Culture on the Levels of Resilience and Life Hope in Orphaned Adolescent Girls', Ravanshenasi Wa Din, 19(1), pp. 29-49

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Karami, R, Vahedi, S, Badri, R, Tahmasebzadeh Sheikhlar, D. The Effectiveness of a Positive Education Intervention Program with an Emphasis on Iranian-Islamic Culture on the Levels of Resilience and Life Hope in Orphaned Adolescent Girls. Ravanshenasi Wa Din, 2026; 19(1): 29-49