روان شناسی و دين

برخی از سبک‌های درمانی همچون «توقف فکر»، «مواجهه و جلوگیری از پاسخ» که برای درمان وسواس فکری استفاده می‌شوند، مستلزم به‌ذهن‌آوری اختیاری افکار شهوت‌انگیزند. فراخوانی اختیاری این افکار، قابلیت بررسی فقهی دارد. دراین راستا، پژوهش حاضر درصدد تحلیل فرایند مداخله و مشخص ساختن حکم تکلیفی و وضعی مداخلة مبتنی بر به‌ذهن‌آوری اختیاری این افکار برای درمانگران و همچنین حکم تکلیفی تبعیت از این شیوه‌ها برای مراجعان بود. در این پژوهش با روش اجتهادی با بهره‌گیری از منابع معتبر، ادلة دینی و اقوال فقها استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که 1. تنها در مورادی که تهییج حاصله از افکار به‌لحاظ شدت در مرتبة اعلی بوده و خوف ارتکاب فعل حرام وجود داشته باشد، مصداق حکم حرمت خواهد بود، 2. با توجه به وجود شیوه های جایگزین برای درمان وسواس فکری، فراخوانی افکار مهیج شهوت به‌قصد درمان، درصورتی که سبب تهییج و انجام فعل حرام در مراجع شود، ممنوع خواهد بود، ولی درآمد حاصله از آن برای درمانگر خالی از اشکال است. براین اساس نتیجه گرفته شد که درمانگر پیش از انتخاب این شیوه، باید با ابزار مناسب، میزان تهییج در مراجع را ارزیابی کرده و درصورت تشخیص احتمال قطعی یا اطمینان¬آور فعل حرام از مراجع، از درمان‌های جایگزین استفاده کند.