روان‌شناسی و دین، سال نوزدهم، شماره چهارم، پیاپی 76، زمستان 1405، صفحات -

    بازشناسی و طبقه‌بندی فضائل اخلاقی بر اساس دیدگاه علامه مصباح یزدی: تحلیل محتوای کیفی

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    ✍️ محمدجواد حمزه پور / *دانشجوی دکتری - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی / mohammadjavadhamzepoor68@gmail.com
    رحیم میردریکوندی / *استادیار - گروه روان شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / mirdirikvandi@iki.ac.ir
    محمدرضا بنیانی / *استادیار - گروه مشاوره اسلامی دانشگاه معارف اسلامی / bonyani.1386@yahoo.com
    doi 10.22034/ravanshenasi.2026.5001594
    چکیده: 
    این پژوهش با هدف شناسایی و طبقه‌بندی فضائل اخلاقی براساس دیدگاه علامه مصباح یزدی و مقایسه آن با دیدگاه مارتین سلیگمن در روان‌شناسی مثبت انجام شد. داده‌ها با روش آمیخته (کیفی-کمی) گردآوری و تحلیل شدند. در بخش کیفی، با استفاده از تحلیل محتوای کتب علامه، 54 صفت شناسایی شد که پس از ارزیابی روایی با شاخص CVI توسط 9 متخصص، 40 صفت تأیید و در سه محور اخلاق الهی، فردی و اجتماعی طبقه‌بندی گردید. نتایج نشان داد که هر دو دیدگاه بر اهمیت فضائل اخلاقی در ارتقای سلامت روانی فرد و جامعه تأکید دارند، اما تفاوت‌های بنیادینی دارند. نگاه خدامحورانه علامه مصباح، فضائل را در ارتباط با کمال الهی و عبودیت تعریف می‌کند، در حالی که سلیگمن با رویکرد انسان‌محور، فضائل را توانمندی‌هایی مستقل برای بهزیستی مادی می‌داند. این تفاوت منجر به غیاب برخی فضائل مانند اخلاص، توکل و زهد در رویکرد سلیگمن و تفاوت در تعریف فضائل متناظر شده است. این پژوهش بر لزوم تنظیم آموزش فضائل اخلاقی بر مبنای فرهنگ اسلامی تأکید می‌کند تا الگوهای مؤثری در پرورش اخلاق فراهم آید.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    ChatGPT said: ChatGPT Identification and Classification of Moral Virtues: A Comparative Study of Allameh Misbah-Yazdi's Perspective and Seligman's Positive Psychology
    Abstract: 
    This study aimed to identify and classify moral virtues based on Allameh Misbah-Yazdi's perspective and compare it with Martin Seligman's approach in positive psychology. Data were collected and analyzed using a mixed-method (qualitative-quantitative) approach. In the qualitative phase, 54 attributes were identified through content analysis of Allameh Misbah-Yazdi's works. After validating these attributes using the CVI index with nine experts, 40 attributes were confirmed and classified into three domains: divine, individual, and social ethics. The findings revealed that both perspectives emphasize the importance of moral virtues in enhancing the psychological well-being of individuals and society, yet they exhibit fundamental differences. Allameh Misbah's theocentric perspective defines virtues in relation to divine perfection and servitude, whereas Seligman's human-centered approach views virtues as independent strengths contributing to material well-being. This difference results in the absence of certain virtues, such as sincerity, trust in God, and asceticism, in Seligman's framework and differences in defining parallel virtues. The study underscores the necessity of designing moral education based on Islamic culture to establish effective models for cultivating ethics.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    حمزه پور، محمدجواد، میردریکوندی، رحیم، بنیانی، محمدرضا، هدایت شده، سعید. (1405) بازشناسی و طبقه‌بندی فضائل اخلاقی بر اساس دیدگاه علامه مصباح یزدی: تحلیل محتوای کیفی. فصلنامه روان‌شناسی و دین، 19(4)، - https://doi.org/10.22034/ravanshenasi.2026.5001594.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محمدجواد حمزه پور؛ رحیم میردریکوندی؛ محمدرضا بنیانی؛ سعید هدایت شده."بازشناسی و طبقه‌بندی فضائل اخلاقی بر اساس دیدگاه علامه مصباح یزدی: تحلیل محتوای کیفی". فصلنامه روان‌شناسی و دین، 19، 4، 1405، -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    حمزه پور، محمدجواد، میردریکوندی، رحیم، بنیانی، محمدرضا، هدایت شده، سعید.(1405) 'بازشناسی و طبقه‌بندی فضائل اخلاقی بر اساس دیدگاه علامه مصباح یزدی: تحلیل محتوای کیفی'، فصلنامه روان‌شناسی و دین، 19(4), pp. -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    حمزه پور، محمدجواد، میردریکوندی، رحیم، بنیانی، محمدرضا، هدایت شده، سعید. بازشناسی و طبقه‌بندی فضائل اخلاقی بر اساس دیدگاه علامه مصباح یزدی: تحلیل محتوای کیفی. روان‌شناسی و دین، 19, 1405؛ 19(4): -