این مفاله در شماره های بعدی نشریه روان‌شناسی و دین منتشر خواهد شد.

    مفهوم کمال در نظریه مزلو و نقد آن بر اساس قرآن

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    محمدرضا احمدی محمدآبادی / دانشیار - گروه روان شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / m.r.ahmadi@iki.ac.ir
    doi 10.22034/ravanshenasi.2026.5002504
    چکیده: 
    این پژوهش، با هدف شناسایی مفهوم کمال در نظریة مزلو و نقد آن براساس قرآن انجام شد. به این منظور با روش ترکیبی توصیفی-تحلیلی و انتقادی-تطبیقی، نخست مروری بر اندیشة مزلو در رابطه با ماهیت انسان شد و جایگاه نیازها و فرانیازها و ارتباط آن‌ها با هم و همچنین تفسیر کمال در هر یک مشخص گشت. سپس کمال، تعریف و مصداق نهایی آن مشخص شد. سپس نتایج به دست آمده براساس آیات قرآن، مورد بررسی و نقد قرار گرفت و مشخص شد خطای مزلو در نپذیرفتن روح به عنوان بعد اصیل انسان، موجب شده تا فرانیازها نیز مادی انگاشته شوند. همچنین یافته‌های پژوهش نشان داد که مشروط دانستن تحقق کمال در بستر فرانیازها به ارضای نسبی نیازهای ابتدایی، مورد تأیید آیات قرآن نیست. بعلاوه برخلاف تصور مزلو از ادیان الهی، اسلام تضادی بین روح و بدن قائل نبوده و موافق مبارزه با نیازهای ابتدایی نیست. همچنین براساس اندیشة قرآنی، تعریف مزلو از کمال، مردود و برخاسته از طبیعت‌گرایی وی می‌باشد. در پایان نیز چنین نتیجه گرفته شد که مصداق کمال از نظر مزلو متفاوت با آموزه‌های قرآنی بوده و این خطا نیز معلول غفلت وی از بعد نفسانی و محوریت خداوند در زندگی انسان بوده است.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    The Concept of 'Perfection' in Maslow's Theory and Its Critique Based on the Quran
    Abstract: 
    This study aimed to explore the concept of perfection within Maslow’s theoretical framework and evaluate it through a Quranic lens. Employing a hybrid descriptive-analytical and critical-comparative methodology, the research began with a comprehensive review of Maslow’s conceptualization of human nature, delineating the roles and interrelations of basic needs and meta-needs, as well as their respective interpretations of perfection. The definition and ultimate manifestation of perfection were subsequently clarified. The findings were then critically examined in light of Quranic verses, revealing that Maslow’s oversight in rejecting the spirit as an essential dimension of human existence led to a materialistic interpretation of meta-needs. Furthermore, the results indicated that the conditional dependency of perfection—as framed within meta-needs—on the partial satisfaction of basic needs is inconsistent with Quranic teachings. Additionally, contrary to Maslow’s understanding of Abrahamic religions, Islam does not posit a duality between body and spirit, nor does it advocate the suppression of primary needs. From a Quranic perspective, Maslow’s definition of perfection is deemed invalid, reflecting his naturalistic worldview. The study concludes that Maslow’s paradigm of perfection fundamentally diverges from Quranic teachings—a discrepancy attributed to his neglect of the psychospiritual dimension (nafs) and the centrality of God in human life.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    اکبری، محسن، احمدی محمدآبادی، محمدرضا. (1405) مفهوم کمال در نظریه مزلو و نقد آن بر اساس قرآن. فصلنامه روان‌شناسی و دین، ()، - https://doi.org/10.22034/ravanshenasi.2026.5002504.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محسن اکبری؛ محمدرضا احمدی محمدآبادی."مفهوم کمال در نظریه مزلو و نقد آن بر اساس قرآن". فصلنامه روان‌شناسی و دین، ، ، 1405، -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    اکبری، محسن، احمدی محمدآبادی، محمدرضا.(1405) 'مفهوم کمال در نظریه مزلو و نقد آن بر اساس قرآن'، فصلنامه روان‌شناسی و دین، (), pp. -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    اکبری، محسن، احمدی محمدآبادی، محمدرضا. مفهوم کمال در نظریه مزلو و نقد آن بر اساس قرآن. روان‌شناسی و دین، , 1405؛ (): -