روان شناسی و دين

هدف پژوهش حاضر، تدوین مدل مفهومی احساس حقارت مطلوب بر اساس منابع اسلامی و بررسی میزان روایی آن بود. با توجه به هدف، از روش آمیختة کیفی و کمی استفاده شد. در ‌بخش کیفی، ابتدا با استفاده از روش حوزه‌های معنایی، به‌وسیلة 15 واژة مرتبط، 142 گزارة دینی از طریق نمونه‌گیری هدفمند جمع‌آوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی شیه و شانون به‌ شیوة تحلیل محتوای کیفی استقرایی، طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت؛ سپس در‌ بخش کمی، اعتبار یافته‌ها بر اساس روش ارزیابی نظرات کارشناسان، توسط 7 متخصص با محاسبة شاخص روایی محتوا و نسبت روایی محتوا ارزیابی و تأیید شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که مفهوم احساس حقارت در منابع اسلامی، به دو سطح احساس حقارت مطلوب و احساس حقارت نامطلوب قابل تقسیم است. احساس حقارت مطلوب، مفهومی متشکل از مقوله‌های نگرش واقع‌بینانه به خود و دیگران، عاطفة سازنده و کنش‏ کمال‌آفرین است. اجرای این پژوهش، زمینة مناسبی را برای طراحی پرسش‌نامه و تدوین پروتکل مداخله در عزت‌نفس فراهم می‏آورد.